Du lịch trở thành “thước đo” chất lượng đô thị TP.HCM

Với gần 4 triệu lượt khách quốc tế chỉ trong quý I/2026, TP.HCM đang chứng kiến sự trở lại mạnh mẽ của du lịch. Tuy nhiên, điều đáng chú ý không chỉ nằm ở tốc độ tăng trưởng, mà ở cách ngành này đang dần trở thành một mắt xích quan trọng trong cấu trúc kinh tế đô thị.

Du lịch nổi lên trong nhóm động lực tăng trưởng

Trong quý I/2026, TP.HCM đón khoảng 3,9 triệu lượt khách quốc tế và 15,4 triệu lượt khách nội địa. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 13,7%, phản ánh sự phục hồi rõ nét của sức cầu gắn với du lịch và tiêu dùng đô thị. Trong bối cảnh đó, GRDP của Thành phố tăng 8,27% trong quý I, mức cao nhất trong 5 năm qua, với khu vực dịch vụ tiếp tục giữ vai trò trụ cột tăng trưởng.

Phát biểu về tình hình kinh tế - xã hội, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Công Vinh cho biết Thành phố đã triển khai đồng bộ các định hướng lớn từ Trung ương, bao gồm Nghị quyết Đại hội XIV, 9 nghị quyết chiến lược, các nghị quyết khung của Bộ Chính trị và các nghị quyết của Quốc hội về phát triển mạng lưới đường sắt đô thị, Trung tâm Tài chính quốc tế, đặc biệt là Nghị quyết số 260/2025/QH15. Những nền tảng này đang từng bước mở ra không gian phát triển mới và hình thành các động lực tăng trưởng mới cho Thành phố.

Ở quy mô cả nước, ngành dịch vụ và du lịch tăng 8,18%, lượng khách quốc tế đạt hơn 6,7 triệu lượt trong quý I. Với quy mô và tốc độ phục hồi hiện tại, TP.HCM tiếp tục giữ vai trò đầu tàu trong dòng chảy phục hồi du lịch quốc gia, đồng thời là địa phương có khả năng chuyển hóa nhanh tăng trưởng du lịch thành sức cầu tiêu dùng.

Không còn là ngành hỗ trợ

Nếu nhìn vào cấu trúc tăng trưởng, du lịch không còn đứng ở vị trí hỗ trợ như trước đây mà đang trở thành một “động cơ F1” của nền kinh tế đô thị. Song song với các trục phát triển dài hạn như trung tâm tài chính quốc tế, công nghệ cao hay hạ tầng cảng biển, du lịch và dịch vụ lại có khả năng tạo dòng tiền nhanh, độ lan tỏa rộng và phản ứng linh hoạt với thị trường trong ngắn hạn.

Tăng trưởng này không chỉ nằm ở con số khách. Nó thể hiện rõ trong cách dòng tiền dịch chuyển qua các khu vực trung tâm, từ nhà hàng, khách sạn đến các không gian mua sắm và giải trí, đặc biệt vào cuối tuần và các dịp lễ. Cùng với đó, các dự án như Công viên Cảng Nhà Rồng – Khánh Hội hay việc mở rộng không gian văn hóa Hồ Chí Minh cho thấy Thành phố đang chuyển dần từ khai thác tài nguyên sẵn có sang tạo lập trải nghiệm đô thị như một sản phẩm du lịch.

“Đòn bẩy kép” từ hạ tầng và chính sách

Trong quý II/2026, TP.HCM dự kiến khởi công hàng loạt dự án hạ tầng giao thông kết nối, đặc biệt là các tuyến liên quan đến sân bay Long Thành và Tân Sơn Nhất. Khả năng tiếp cận điểm đến vì vậy không chỉ là câu chuyện giao thông, mà trực tiếp ảnh hưởng đến thời gian lưu trú và mức chi tiêu của du khách. Cùng với đó, mục tiêu cắt giảm tối thiểu 30% thời gian và chi phí thủ tục hành chính được kỳ vọng sẽ tạo dư địa rõ rệt cho doanh nghiệp du lịch – dịch vụ.

Không dừng ở hạ tầng và cải cách thủ tục, Thành phố đang mở rộng cách tiếp cận sang lĩnh vực văn hóa như một nguồn lực phát triển du lịch. Các hoạt động sự kiện, lễ hội, biểu diễn và kinh tế đêm đang dần trở thành “sản phẩm” có thể thiết kế, thay vì chỉ phát sinh tự nhiên. Sự kết hợp giữa hạ tầng và chính sách vì vậy tạo ra một “đòn bẩy kép”, đủ để du lịch không chỉ phục hồi mà còn tăng tốc.

Làm rõ hơn định hướng này, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Công Vinh cho biết Thành phố đã xác định 7 nhiệm vụ trọng tâm, trong đó tập trung khai thác hiệu quả các thiết chế văn hóa, thể thao; nâng cao chất lượng tổ chức các hoạt động văn hóa, nghệ thuật; đồng thời gắn phát triển văn hóa với công nghiệp văn hóa, du lịch và xây dựng môi trường sống văn minh, hiện đại.

Bài toán chất lượng tăng trưởng và du lịch như một “thước đo đô thị”

Dù các chỉ số về lượng khách và doanh thu đều tăng, câu hỏi đặt ra là chất lượng tăng trưởng của du lịch đang ở mức nào. Gần 4 triệu khách quốc tế trong một quý là con số lớn, nhưng chưa đủ để khẳng định hiệu quả nếu thiếu các chỉ số như mức chi tiêu bình quân, thời gian lưu trú hay tỷ lệ quay lại.

Tuy nhiên, áp lực bắt đầu xuất hiện lên hạ tầng đô thị. Khu vực trung tâm, sân bay và các không gian công cộng thường xuyên rơi vào tình trạng quá tải vào cuối tuần, đặc biệt trong các khung giờ cao điểm buổi tối. Nếu không được điều tiết đồng bộ, chính những điểm hút khách lại có thể trở thành điểm nghẽn của trải nghiệm.

TP.HCM đang đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP hai con số trong quý II, trong đó du lịch được xem là một trong những yếu tố có khả năng khuếch đại sức cầu tiêu dùng và dịch vụ. Tuy nhiên, vai trò này cũng đồng nghĩa với áp lực cao hơn về chất lượng điều hành và khả năng phối hợp liên ngành.

Việc đưa phát triển văn hóa, thể thao gắn với du lịch vào nhóm nhiệm vụ trọng tâm cho thấy sự thay đổi trong tư duy quản lý, khi du lịch không còn là một ngành kinh tế riêng lẻ mà trở thành chỉ số phản ánh chất lượng không gian sống đô thị.

Cách Thành phố tổ chức không gian công cộng, vận hành giao thông, phát triển kinh tế đêm và xây dựng các sản phẩm văn hóa sẽ trực tiếp định hình trải nghiệm du khách và sức hấp dẫn của điểm đến trong dài hạn.

Mục tiêu tăng trưởng vì vậy không chỉ là bài toán về con số, mà còn là phép thử về khả năng tích hợp giữa phát triển kinh tế và nâng cao chất lượng sống. Trong phép thử đó, du lịch chính là điểm giao giữa hai mục tiêu, đồng thời phản ánh rõ nhất năng lực vận hành của một đô thị hiện đại.