Điều quý giá nhất mà Cần Giờ đang sở hữu không nằm ở quỹ đất hay tiềm năng đầu tư, mà nằm ở hệ sinh thái tự nhiên hiếm có, một tài sản môi trường vô giá trong thời đại biến đổi khí hậu toàn cầu.
Khu dự trữ sinh quyển rừng ngập mặn Cần Giờ rộng hơn 75.000ha, được UNESCO công nhận từ năm 2000, chỉ cách trung tâm TP.HCM khoảng 50km.
Giữa nhịp phát triển mạnh mẽ của một siêu đô thị hơn 14 triệu dân, TP.HCM hôm nay không chỉ đối mặt với áp lực tăng trưởng kinh tế, mà còn phải tìm ra câu trả lời cho việc định hướng phát triển như thế nào để Thành phố vừa thịnh vượng, vừa bền vững cho các thế hệ mai sau.
Trong dòng chảy ấy, Cần Giờ đang dần được nhìn nhận không chỉ là một vùng đất ven biển của thành phố, mà là một cực tăng trưởng xanh mang ý nghĩa chiến lược cho tương lai TP.HCM trong nhiều thập niên tới. Tôi cho rằng, điều quý giá nhất mà Cần Giờ đang sở hữu không nằm ở quỹ đất hay tiềm năng đầu tư đơn thuần, mà nằm ở hệ sinh thái tự nhiên hiếm có, một tài sản môi trường vô giá trong thời đại biến đổi khí hậu toàn cầu.
Khi nhiều đô thị trên thế giới phải bỏ ra hàng chục năm và hàng tỉ USD để phục hồi thiên nhiên, thì TP.HCM vẫn còn một “lá phổi xanh” rộng lớn ngay bên mình. Đó là cơ hội nhưng cũng là trách nhiệm.
TP.HCM đứng trước bài toán cân bằng giữa tăng trưởng kinh tế và phát triển bền vững, nơi Cần Giờ được kỳ vọng trở thành cực tăng trưởng xanh chiến lược.
Trong 5 năm tới, xu hướng phát triển của thế giới sẽ không còn đặt trọng tâm vào tăng trưởng bằng mọi giá. Những đô thị thành công sẽ là những đô thị biết cân bằng giữa kinh tế, môi trường và chất lượng sống của con người. Khái niệm “du lịch xanh”, “kinh tế xanh”, “kinh tế carbon thấp” hay “đô thị sinh thái” sẽ không còn là khẩu hiệu truyền thông mà trở thành tiêu chuẩn phát triển bắt buộc.
Cần Giờ có đầy đủ điều kiện để trở thành biểu tượng mới của xu hướng ấy. Hiếm nơi nào hội tụ đồng thời rừng ngập mặn, biển, sông, hệ sinh thái đa dạng sinh học cùng vị trí chiến lược chỉ cách trung tâm TP.HCM hơn một giờ di chuyển. Nếu được quy hoạch bài bản và phát triển đúng hướng, Cần Giờ không chỉ là điểm đến du lịch sinh thái, mà có thể trở thành trung tâm nghỉ dưỡng xanh, giáo dục môi trường, nghiên cứu sinh thái biển và kinh tế carbon của khu vực phía Nam.
Rừng ngập mặn Cần Giờ.
"Lá phổi xanh" của TP.HCM với rừng ngập mặn, sông, biển và hàng trăm loài động thực vật – lợi thế hiếm có để phát triển du lịch sinh thái, giáo dục môi trường và nghiên cứu khoa học. Ảnh: KDL Vàm Sát.
Điều quan trọng nhất là chúng ta phải thay đổi tư duy phát triển. Không thể phát triển du lịch xanh bằng cách bê tông hóa thiên nhiên. Không thể nói về phát triển bền vững nếu đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng ngắn hạn. Không thể xây dựng một cực tăng trưởng mới nếu thiếu đi bản sắc sinh thái vốn là giá trị cốt lõi của Cần Giờ.
KDL Vàm Sát với mô hình du lịch sinh thái "chạm nhẹ" vào thiên nhiên.
Tương lai của Cần Giờ không nên là những dãy công trình dày đặc chen kín bờ biển, mà phải là một không gian phát triển hài hòa giữa con người và thiên nhiên, nơi du khách đến để cảm nhận sự bình yên của rừng ngập mặn, để hiểu hơn giá trị của môi trường sống và để nhìn thấy một mô hình đô thị tương lai mà thế giới đang hướng tới.
Tôi tin rằng, TP.HCM đang đứng trước thời điểm rất quan trọng để tái định vị chiến lược phát triển của mình. Thành phố không thể chỉ dựa vào công nghiệp, bất động sản hay hạ tầng truyền thống.
Một siêu đô thị hiện đại phải có khả năng dẫn dắt xu thế phát triển xanh, kinh tế tuần hoàn và chuyển đổi số bền vững. Trong bối cảnh đó, Cần Giờ chính là không gian chiến lược để TP.HCM hiện thực hóa khát vọng trở thành đô thị xanh hàng đầu Đông Nam Á.
Đầu tư vào Cần Giờ hôm nay thực chất là đầu tư cho tương lai môi trường, tương lai khí hậu và tương lai chất lượng sống của cả thành phố. Một hecta rừng ngập mặn được bảo tồn sẽ có giá trị lớn hơn rất nhiều lần so với những lợi ích kinh tế ngắn hạn. Một mô hình du lịch sinh thái đúng nghĩa sẽ tạo ra giá trị lâu dài cho cộng đồng địa phương, cho doanh nghiệp và cho hình ảnh quốc gia.
Tôi đặc biệt kỳ vọng vào việc phát triển du lịch xanh gắn với cộng đồng tại Cần Giờ. Người dân địa phương không nên đứng ngoài quá trình phát triển, mà phải trở thành trung tâm của hệ sinh thái du lịch mới. Chính họ là những người giữ gìn văn hóa bản địa, bảo vệ môi trường và tạo nên bản sắc khác biệt cho vùng đất này. Một thành phố văn minh không chỉ được đo bằng những tòa nhà cao bao nhiêu tầng, mà còn được đo bằng cách thành phố đó đối xử với thiên nhiên như thế nào.
Người dân tại Thiềng Liềng vừa giữ nghề làm muối truyền thống, vừa kết hợp phát triển du lịch cộng đồng cải thiện sinh kế.
TP.HCM đã đi qua chặng đường tăng trưởng mạnh mẽ suốt nhiều thập niên, nhưng chặng đường phía trước sẽ đòi hỏi nhiều hơn sự phát triển đơn thuần. Thành phố cần những biểu tượng mới của tư duy phát triển mới. Cần Giờ có thể trở thành biểu tượng ấy. Một TP.HCM xanh hơn, bền vững hơn, phát triển nhưng vẫn giữ được hơi thở của thiên nhiên. Đó không chỉ là mục tiêu kinh tế mà còn là trách nhiệm với tương lai.
Một Cần Giờ giữ được hơi thở thiên nhiên, biểu tượng cho khát vọng phát triển xanh và bền vững của TP.HCM trong những thập niên tới.
