Báu vật trăm năm ở Hồ Ba Bể, bị trộm đập bể một góc vì nghĩ có vàng

Tấm bia cổ được khắc bằng chữ Hán Nôm, được làm cách nay khoảng 102 năm, đây là một báu vật duy nhất còn lại ghi chép về danh thắng Hồ Ba Bể (xã Ba Bể, tỉnh Thái Nguyên), chưa được nhiều người biết đến.

Tấm bia cổ “Tam hải hồ sơn chí” cần được trân trọng và đặt đúng vị thế của một báu vật giữa lòng danh thắng quốc gia. Ảnh: BTN.

Tấm bia mang tên “Tam hải hồ sơn chí” (ghi chép về núi Hồ Ba Bể), được tạo tác từ một phiến đá sa thạch nguyên khối cách đây khoảng 102 năm. Bia có kích thước: cao 1,3m, rộng 90cm và dày khoảng 20cm. Trán bia được tạo hình bán cung, khắc 5 chữ Hán lớn đầy uy nghiêm. Phía dưới là 23 dòng văn bản với khoảng 500 chữ Hán Nôm ghi chép về cảnh sắc và giá trị của Hồ Ba Bể dưới góc nhìn của tiền nhân thời phong kiến.

Cách đây hơn 40 năm, tấm bia từng bị kẻ gian đập sứt một góc vì lầm tưởng bên trong phiến đá sa thạch có giấu vàng.

Đến nay, phần lớn chữ khắc trên bia đã bị mờ, người dịch nghĩa tấm bia này là cụ Lương Đức Tưởng (nguyên Lý trưởng xã Nguyên Phúc, huyện Bạch Thông, tỉnh Bắc Kạn lúc bấy giờ) - một bậc trí thức am tường chữ nghĩa. 

Đến năm 2006, để bảo tồn nội dung trước sự bào mòn của thời gian, địa phương đã cho ốp đá và khắc nội dung phần dịch nghĩa vào mặt sau của tấm bia để phục vụ du khách tham quan.

Đây có thể coi là "pho sử đá" duy nhất còn sót lại viết về danh thắng Ba Bể từ thời phong kiến còn được lưu giữ đến ngày nay.

Bản dịch nghĩa văn bia cổ hồ Ba Bể. Ảnh: BTN.

Dù mang giá trị lịch sử và văn hóa độc đáo, song thực tế hiện nay tấm bia cổ này vẫn chưa được nhiều người biết đến. Do nằm ở vị trí bến đò cũ – một khu vực khá khuất tầm nhìn và thiếu hệ thống biển chỉ dẫn chuyên dụng – nên phần lớn khách du lịch đều vô tình bỏ lỡ cơ hội chiêm ngưỡng báu vật này.