50 triệu khách quốc tế: Việt Nam đang thiếu gì để đạt được?

Mục tiêu đón 45–50 triệu khách quốc tế vào năm 2030 được đặt ra trong dự thảo Đề án phát triển du lịch không chỉ là một con số tăng trưởng. Nó đặt ra một bài toán cụ thể: với cấu trúc hiện tại, ngành du lịch đang thiếu gì để vận hành ở quy mô đó?

Thiếu một mô hình tăng trưởng dựa trên giá trị

Năm 2025, du lịch Việt Nam đón gần 21,2 triệu lượt khách quốc tế, vượt mức trước dịch, nhưng cấu trúc tăng trưởng vẫn chủ yếu dựa vào số lượng.

Theo Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Hà Văn Siêu, ngành đã đạt nhiều kết quả tích cực nhưng “chưa tương xứng với tiềm năng và kỳ vọng”, đặc biệt ở hiệu quả kinh tế.

Ở cấp địa phương, nhận định này được cụ thể hóa thành bài toán chi tiêu. Phó Giám đốc Sở VHTTDL tỉnh Quảng Ninh Nguyễn Thùy Yên cho rằng việc tăng khách không còn là trọng tâm, mà là tăng mức chi tiêu và thời gian lưu trú thông qua sản phẩm chất lượng cao.

Điều đó cho thấy Việt Nam không thiếu khách, mà thiếu một mô hình khai thác giá trị trên mỗi lượt khách.

Thiếu một hệ thống vận hành đủ năng lực

Khi mục tiêu tăng trưởng được nâng lên gấp đôi, giới hạn của hạ tầng và điều phối bắt đầu lộ rõ.

Thứ trưởng Bộ VHTTDL Hồ An Phong thừa nhận sau gần một thập kỷ, nhiều “điểm nghẽn và nút thắt” vẫn chưa được tháo gỡ, từ thể chế đến hạ tầng.

Ở cấp doanh nghiệp, vấn đề được nhìn rõ hơn qua năng lực vận hành. Đại diện Vietjet Air cho rằng mục tiêu tăng mạnh khách quốc tế là rất tham vọng nếu không tính toán kỹ năng lực vận tải và kết nối.

Không chỉ là số lượng chuyến bay, mà là toàn bộ chuỗi hạ tầng: sân bay, cảng biển, logistics và kết nối điểm đến.

Trong khi đó, các địa phương lại thiếu công cụ để phát triển đồng bộ. Giám đốc Sở VHTTDL tỉnh Tuyên Quang Nguyễn Trung Ngọc đề xuất cần tăng vai trò điều phối và hỗ trợ từ Trung ương để tránh tình trạng phát triển phân tán. 

Những vấn đề này cho thấy Việt Nam không chỉ thiếu hạ tầng, mà thiếu một hệ thống vận hành được thiết kế cho quy mô lớn.

Thiếu sản phẩm có khả năng giữ chân và định vị

Một điểm nghẽn khác nằm ở chính sản phẩm du lịch. Dù đa dạng, sản phẩm hiện vẫn thiếu chiều sâu và chưa tạo được hệ sinh thái trải nghiệm đồng bộ. Ông Nguyễn Quốc Kỳ - Chủ tịch HĐQT CTCP Du lịch Vietravel cho rằng đây là một trong những nguyên nhân khiến hiệu quả kinh tế du lịch chưa cao.

Ở góc độ quản lý điểm đến, Giám đốc Sở Du lịch TP Huế Trần Thị Hoài Trâm nhấn mạnh cần chuyển sang phát triển dựa trên chiều sâu trải nghiệm và bản sắc văn hóa. Điều này không chỉ liên quan đến nội dung sản phẩm, mà còn liên quan đến cách định vị thương hiệu điểm đến.

Khi mỗi địa phương đều phát triển theo hướng riêng, nhưng thiếu một cấu trúc liên kết, trải nghiệm của du khách dễ bị đứt đoạn và khó tạo ấn tượng đủ mạnh để quay lại.

Thiếu nền tảng dữ liệu và công cụ quản trị hiện đại

Dự thảo Đề án đặt chuyển đổi số là một trụ cột, nhưng thực tế cho thấy nền tảng dữ liệu vẫn chưa hoàn thiện. Ông Nguyễn Quốc Kỳ đề xuất cần sớm xây dựng cơ sở dữ liệu du lịch quốc gia để phục vụ quản lý và dự báo.

Việc thiếu dữ liệu không chỉ ảnh hưởng đến quản lý, mà còn làm hạn chế khả năng cá thể hóa trải nghiệm và nâng cao hiệu quả xúc tiến. Trong khi nhiều thị trường cạnh tranh đã chuyển sang mô hình du lịch dựa trên dữ liệu, Việt Nam vẫn đang ở giai đoạn đầu của quá trình này.

Thiếu sự thay đổi đồng thời

Các ý kiến tại tọa đàm cho thấy một điểm chung: không có một “nút thắt duy nhất” nào quyết định khả năng đạt mục tiêu 50 triệu khách. Vấn đề nằm ở chỗ các yếu tố, từ thể chế, hạ tầng, sản phẩm đến dữ liệu chưa thay đổi cùng lúc.

Nếu chỉ mở rộng quy mô thị trường mà không tái cấu trúc hệ thống, tăng trưởng có thể vẫn xảy ra, nhưng hiệu quả kinh tế sẽ tiếp tục bị giới hạn.

Trong bối cảnh đó, câu hỏi không phải là Việt Nam có thể đạt 50 triệu khách hay không, mà là khi đạt được, giá trị thực sự sẽ ở mức nào.