Cà Mau lập bảo tàng tôn vinh hạt lúa

Ngoài việc trưng dụng trụ sở UBND tỉnh Bạc Liêu (cũ) để thành lập Bảo tàng Lúa nước, tỉnh địa đầu cực Nam Tổ quốc còn lên phương án kiến trúc biểu tượng tôn vinh Lúa nước Cà Mau.

Chiều 25/4, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Cà Mau tổ chức Lễ công bố thành lập Bảo tàng Lúa nước và Phương án kiến trúc Biểu tượng tôn vinh Lúa nước tỉnh Cà Mau. Bảo tàng này đặt tại trụ sở UBND tỉnh Bạc Liêu (cũ), đường Nguyễn Tất Thành, phường Bạc Liêu.

Theo lãnh đạo UBND tỉnh Cà Mau, đây là những công trình có ý nghĩa sâu sắc cả về chính trị, văn hóa, lịch sử và kinh tế - xã hội; là điểm nhấn quan trọng trong chuỗi hoạt động kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975 - 30/4/2026), 140 năm Ngày Quốc tế Lao động (1/5/1886 - 1/5/2026) và Tuần lễ Khoa học, công nghệ - Văn hóa, du lịch và cuộc thi Hạt Gạo ngon khu vực Đồng bằng sông Cửu Long lần thứ I.

Phát huy giá trị di sản văn hóa dân tộc

Ông Ngô Vũ Thăng, Phó chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau nói rằng lúa nước không chỉ là một phương thức canh tác, mà là cội nguồn của một nền văn minh - nền văn minh đã nuôi dưỡng, bồi đắp và làm nên bản sắc dân tộc Việt Nam suốt hàng nghìn năm lịch sử. Từ hạt lúa nhỏ bé đã hình thành nên những giá trị lớn lao, đó là an ninh lương thực quốc gia, sinh kế bền vững cho hàng triệu người dân và một không gian văn hóa đậm đà bản sắc. Cây lúa không chỉ nuôi sống con người, mà còn nuôi dưỡng tâm hồn, hun đúc nên những phẩm chất tốt đẹp của người Việt: “Cần cù, kiên cường, sáng tạo và nghĩa tình”.Một góc trưng bày nông cụ và vật dụng sinh hoạt của người dân trồng lúa nước Cà Mau. Ảnh: Duy Khang.

Đối với Cà Mau - vùng đất địa đầu cực Nam của Tổ quốc, nơi cuối cùng của bản đồ hình chữ S, nơi ba mặt giáp biển, từng là vùng đất hoang hóa, nhiễm phèn, nhiễm mặn - hành trình gây dựng và phát triển nghề trồng lúa nước càng mang ý nghĩa đặc biệt. Đó là hành trình của ý chí, của nghị lực và của khát vọng chinh phục thiên nhiên. Từ những vùng đất trũng thấp, khắc nghiệt, người dân Cà Mau đã từng bước cải tạo, thích ứng, sáng tạo nên những mô hình sản xuất hiệu quả, góp phần khẳng định vị thế của địa phương trong bức tranh chung của nền văn minh lúa nước Việt Nam.

Chính vì vậy, việc thành lập Bảo tàng Lúa nước tỉnh Cà Mau và Biểu tượng tôn vinh Lúa nước không chỉ đơn thuần là xây dựng một thiết chế văn hóa, mà còn là sự khẳng định trách nhiệm của chúng ta trong việc gìn giữ ký ức, bảo tồn giá trị và truyền cảm hứng cho các thế hệ tương lai. Đây sẽ là nơi lưu giữ những hiện vật, tư liệu quý giá; là không gian tái hiện sinh động lịch sử lao động, sáng tạo của cha ông; là “địa chỉ đỏ” giáo dục truyền thống; đồng thời, là cầu nối giữa quá khứ - hiện tại và tương lai.

Hơn nữa, việc thành lập Bảo tàng Lúa nước và Biểu tượng tôn vinh Lúa nước tỉnh Cà Mau có ý nghĩa hết sức to lớn, góp phần cho tỉnh nhà thực hiện một trong những nhiệm vụ mà Nghị quyết số 80 năm 2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa đã chỉ ra và nhấn mạnh yêu cầu phải bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa dân tộc; xây dựng các thiết chế văn hóa hiện đại, góp phần hình thành con người Việt Nam phát triển toàn diện. Đây cũng là một trong những nhiệm vụ quan trọng mà Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Cà Mau lần thứ I đã xác định.

“Đặc biệt, Bảo tàng Lúa nước và Biểu tượng tôn vinh Lúa nước tỉnh Cà Mau còn mở ra hướng đi mới trong việc kết hợp hài hòa giữa bảo tồn di sản văn hóa với phát triển du lịch, kết nối chuỗi giá trị các giá trị văn hóa, giá trị di tích để hình thành “con đường di sản” mở ra tour/tuyến du lịch đặc sắc, góp phần xây dựng Cà Mau trở thành điểm đến hấp dẫn của vùng Đồng bằng sông Cửu Long”, ông Ngô Vũ Thăng chia sẻ.

Bảo tàng ký ức gắn với trải nghiệm thực tế

Để Bảo tàng Lúa nước và Biểu tượng tôn vinh Lúa nước tỉnh Cà Mau thực sự phát huy giá trị, trở thành thiết chế văn hóa tiêu biểu, có sức lan tỏa mạnh mẽ, lãnh đạo UBND tỉnh Cà Mau giao Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì, phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường, Nội vụ, Xây dựng, Tài chính, Khoa học - Công nghệ và các địa phương có liên quan khẩn trương tham mưu trình UBND tỉnh Dự án trưng bày Bảo tàng lúa nước tỉnh Cà Mau theo hướng “Bảo tàng Lúa nước Cà Mau là Bảo tàng ký ức gắn với trải nghiệm thực tế, tập trung trưng bày giới thiệu các chuyên đề về quá trình khẩn hoang, vòng đời cây lúa, nông cụ từ truyền thống đến hiện đại, không gian làng quê Nam bộ và quê hương Cà Mau, không gian ẩm thực, lễ hội và các di sản văn hóa phi vật thể có liên quan, kết hợp trưng bày hiện vật - trải nghiệm thực tế - giáo dục cộng đồng”.

Trên định hướng đó, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng với Sở Xây dựng, đơn vị tư vấn triển khai cải tạo bên trong trụ sở UBND tỉnh Bạc Liêu cũ để phục vụ cho nghiệp vụ của bảo tàng trên tinh thần tiết kiệm nhưng vẫn phải bảo đảm yêu cầu chuyên nghiệp và từng bước hiện đại đúng tầm là một thiết chế văn hóa quan trọng của tỉnh.

Các ngành được giao cần khẩn trương triển khai công tác sưu tầm và phục chế các công cụ sản xuất truyền thống gắn với nghề trồng lúa nước; các tranh ảnh, phim, tư liệu, các giá trị văn hóa vật thể, phi vật thể liên quan đến nghề truyền thống lúa nước, nhất là quá trình khẩn hoang, lập ấp, chống chọi với thiên nhiên khắc nghiệt của các thế hệ nông dân vùng đất Cà Mau - Bạc Liêu thời xa xôi; phối hợp với các viện nghiên cứu, trường đại học, chuyên gia trong và ngoài nước để xây dựng nội dung trưng bày hiện đại, hấp dẫn, ứng dụng công nghệ số nhằm nâng cao trải nghiệm cho khách tham quan, đặc biệt là ứng dụng công nghệ số trong công tác trưng bày.Đại biểu tham quan nông cụ được trưng bày và những hình ảnh liên quan đến việc gìn giữ, phát huy những giá trị quý báu của nền văn minh lúa nước của dân tộc Việt. Ảnh: Duy Khang.

Việc đẩy nhanh công tác chuẩn bị để triển khai thi công dự án xây dựng biểu tượng tôn vinh Lúa nước tại xã Vĩnh Lợi cũng được lãnh đạo UBND tỉnh Bạc Liêu giao thời gian phấn đấu hoàn thành trong năm 2026, nếu trễ hơn phải hoàn thành trước 30/4/2027. Song song với các công việc nêu trên, lãnh đạo UBND tỉnh Cà Mau giao Đảng ủy, UBND xã Vĩnh Lợi, xã Châu Thới triển khai dự án trải nghiệm du lịch nông nghiệp; xây dựng “Cung đường di sản” theo đề xuất của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch và các địa phương khác kết nối các sản phẩm du lịch khu vực Bạc Liêu cũ, hình thành các tuor tuyến du lịch chuyên nghiệp.

Cần gắn kết chặt chẽ hoạt động của bảo tàng với phát triển du lịch, giáo dục và truyền thống, để nơi đây thực sự trở thành điểm đến hấp dẫn, một không gian trải nghiệm sống động và có chiều sâu, để khai thác hiệu quả tiềm năng của bảo tàng, góp phần quảng bá hình ảnh của địa phương. Tăng cường phối hợp với ngành giáo dục để đưa bảo tàng trở thành địa chỉ học tập thực tế, góp phần giáo dục truyền thống yêu lao động, yêu quê hương đất nước cho thế hệ trẻ; huy động các nguồn lực xã hội hóa, khuyến khích sự tham gia của doanh nghiệp và cộng đồng trong việc đầu tư, xây dựng và vận hành Bảo tàng Lúa nước và Biểu tượng tôn vinh Lúa nước tỉnh Cà Mau đạt hiệu quả cao nhất.