7 năm, 88 bộ ảnh áo dài, 40 quốc gia và vùng lãnh thổ, 5 châu lục và hơn 6.000 bức ảnh được chụp - đó là những con số biết nói về dự án “Áo dài 100” của vợ chồng anh Hoàng Thanh Tùng.
Ý tưởng đem áo dài Việt Nam đến 100 điểm nổi tiếng thế giới để quảng bá vẻ đẹp tà áo dài dân tộc dường như hơi “điên” nhưng lại đang được anh chăm chút thực hiện và xem đó là một dự án của đời mình.
Trong những ngày rộn ràng đón xuân sang, Tạp chí Du lịch TP.HCM đã có dịp ngồi lại cùng anh Hoàng Thanh Tùng để lắng nghe những chia sẻ tâm huyết của anh về dự án ý nghĩa này.
Ảnh áo dài chụp tại lâu đài Neuschwanstein, một điểm đến nổi tiếng ở miền Nam nước Đức. Ảnh: Hoàng Thanh Tùng.
Là một kiến trúc sư đang sinh sống tại Hà Nội, vì sao anh lại có ý tưởng thực hiện 100 bộ ảnh áo dài Việt Nam ở 100 điểm đến nổi bật về văn hóa, lịch sử, thiên nhiên khắp thế giới?
Ý tưởng về dự án bắt đầu vào Tết năm 2018, khi đó trên mạng xã hội nổi lên tranh cãi về sự tương đồng của áo dài Việt với trang phục trong một số buổi biểu diễn thời trang tại quốc gia khác. Do đó, vợ chồng tôi nảy ra ý tưởng về việc tôn vinh áo dài Việt Nam trong một dự án nhiếp ảnh có tên “Áo dài 100” - thực hiện 100 bộ ảnh với áo dài tại các điểm đến nổi bật khắp thế giới.
Bên trái là tấm ảnh áo dài đỏ nổi bật trên nền kiến trúc Gothic của nhà thờ Grundtvig ở thủ đô Copenhagen (Đan Mạch). Bên phải là ảnh áo dài chụp tại nhà nguyện Sainte-Chapelle nổi tiếng tại Paris (Pháp). Ảnh: Hoàng Thanh Tùng.
Cho đến nay, anh chị đã đi thực hiện được bao nhiêu bộ ảnh và những địa điểm nổi bật mà anh chị đã đi qua để thực hiện bộ ảnh này?
Điểm đến đầu tiên của dự án này là nước Ý và Vatican trong hành trình tháng 5/2018. Từ đó đến hết năm 2025, vợ chồng tôi đã đặt chân đến hơn 40 quốc gia và vùng lãnh thổ và thực hiện được 88 bộ ảnh. Có thể kể đến một số địa điểm đặc biệt như:
Salar de Uyuni: cánh đồng muối lớn nhất thế giới ở Bolivia, độ cao 3.650m so với mực nước biển. Vào mùa mưa, cánh đồng trở thành tấm gương khổng lồ rộng 120.000km2 phản chiếu bầu trời. Vào mùa khô, cánh đồng trở thành một sa mạc muối trắng tinh, nổi bật là đảo Incahuasi - nơi tồn tại những cây xương rồng có tuổi đời lâu nhất lên tới 1.200 năm. Thật may mắn là thời điểm chúng tôi tới là giao mùa nên có thể chứng kiến cả 2 hình thái thiên nhiên kỳ vỹ đó.
Thành phố Jerusalem - Israel: đây là thành cổ linh thiêng của 3 tôn giáo Hồi giáo, Công giáo, Do Thái giáo. Tại đây, chúng tôi sắp xếp chụp ở nhà thờ Phục Sinh, Mái Vòm Đá - Dome of the Rock từng là ngôi đền đầu tiên của dân tộc Do Thái và một số địa điểm linh thiêng của Hồi giáo.
Bethlehem: thành phố cổ kính tại Palestine nơi Chúa Jesus Giáng sinh. Các bộ ảnh thực hiện ở Bethlehem được chia làm hai, một bộ tại nhà thờ Giáng sinh nơi Chúa Jesus ra đời và các di tích liên quan, một bộ tại các tác phẩm graffiti, nổi bật nhất là các bức vẽ của nghệ sĩ Banksy - người đứng trong danh sách “Những người có tầm ảnh hưởng nhất thế giới” năm 2010 của tạp chí Time, màu sắc của bộ áo dài tại đây chúng tôi lựa chọn màu trắng, biểu trưng cho sự hòa bình, khởi đầu mới.
Áo dài Việt hiện lên rực rỡ dưới ánh mặt trời. Ảnh: Hoàng Thanh Tùng.
Anh làm thế nào để thể hiện được hết vẻ đẹp của tà áo dài trên nhiều nền văn hóa khác nhau?
Đầu tiên, tôi dự định chỉ sử dụng một bộ áo dài màu đỏ trên các hành trình. Sau một năm thực hiện và đặc biệt là sau thời gian nghỉ 2 năm do COVID-19, chúng tôi đánh giá lại và bổ sung thêm nhiều mẫu áo dài. Màu sắc, chất vải, dáng áo… cũng được lựa chọn kỹ lưỡng hơn để phù hợp với văn hóa bản xứ, màu sắc chủ đạo của bối cảnh và ánh sáng khi lựa chọn thời điểm chụp.
Ví dụ như tại các di tích tôn giáo khắt khe, vải không được mỏng hay bị xuyên thấu dưới ánh nắng, nếu chụp ngoài trời nơi nắng gắt thì không lựa chọn các chất vải bóng có tính phản quang mạnh dễ dẫn tới biến màu, chụp trong nhà hay trời âm u phải chuẩn bị thêm 1-2 bộ dự phòng với các màu sắc sáng, nổi bật.
Tại các vùng văn hóa phương Đông có thể lựa chọn họa tiết hoa sen, chất liệu lụa với phụ kiện là mấn, quạt hay nón,… còn tại các nền văn hóa khác thì bộ áo dài đơn giản hơn, màu đơn sắc, phù hợp với các điều kiện thời tiết khác nhau.
Tại mỗi khu vực, chất liệu và kiểu dáng áo dài đều được lựa chọn cẩn thận cho phù hợp với thiên nhiên và văn hóa xứ sở. Ảnh: Hoàng Thanh Tùng.
Dự án đã đi được 2/3 chặng đường, kỷ niệm nào khiến anh thấy ấn tượng nhất?
Kỷ niệm khó quên nhất với chúng tôi là 2 bộ ảnh thứ 54 và 55 thực hiện trên hành trình tới dãy Himalaya tại Nepal: chinh phục trại nền Everest (Everest base camp - EBC) ở độ cao 5.364m và đỉnh núi Gokyo ở độ cao 5.483m. Đó là hành trình khó khăn nhất, nhiều rủi ro nhất, dài ngày nhất trong điều kiện khắc nghiệt với nồng độ oxy bằng 50% so với ở Việt Nam và nguy cơ gặp triệu chứng sốc độ cao vô cùng nguy hiểm.
Để thực hiện hai bộ ảnh này, chúng tôi đã phải đi bộ 150km từ độ cao 2.800m tới 5.500m trên dãy Himalaya. Bộ ảnh thứ 54 thực hiện trong nhiệt độ âm 10 độ C với bối cảnh là đỉnh núi Ama Dablam, một đỉnh núi thiêng liêng với người dân sinh sống tại Himalaya. Bộ thứ 55 thực hiện với bối cảnh là các đỉnh núi 7.000-8.000m, trong đó có Everest 8.848m cao nhất thế giới, địa điểm lựa chọn là đỉnh núi Gokyo ở độ cao 5.483m, nơi có tầm nhìn bao quát nhất ra Everest. Hôm đó, chúng tôi đã xuất phát từ 3h sáng, chinh phục đỉnh núi trong hơn 4 tiếng, nhiệt độ âm 15 độ C và tuyết phủ, sương giá.
Một trong những tình huống éo le nhất khi thực hiện dự án “Áo dài 100” là hành trình tới Nam Mỹ năm 2022, khi thực hiện bộ ảnh tại Machu Picchu - một trong những kỳ quan thế giới mới ở Peru. Để tới được Machu Picchu phải trải qua 4 chặng bay từ Việt Nam, nhiều tiếng lái xe, rồi đi tàu hỏa và lên núi lúc 6g sáng với hy vọng vắng khách du lịch. Tuy nhiên hôm đó trời âm u, sương mù phủ kín đỉnh núi trong 6 tiếng, tới tận 12h30 thời tiết mới thuận lợi. Nếu hôm đó thời tiết không thay đổi thì tôi xác định lùi hết các kế hoạch tiếp theo và ở lại thị trấn dưới chân núi vài ngày cho tới khi thực hiện được bộ ảnh.
Để có được các tấm ảnh đẹp, ê-kíp thực hiện đã phải vượt qua không ít vất vả và thử thách mà thiên nhiên mang đến. Ảnh: Hoàng Thanh Tùng.
Trong cuộc sống hiện đại, nhiều người quá bận rộn mà vô tình hay hữu ý không mấy “mặn mà” với áo dài. Bên cạnh đó, nhiều thiết kế áo dài hiện đại được biến tấu, thêm thắt nhiều chi tiết pha tạp, làm mất đi bản sắc vốn có của trang phục truyền thống. Anh nghĩ như thế nào về vấn đề này?
Đó chính là lý do vợ chồng tôi muốn lan tỏa về dự án “Áo dài 100” tới cộng đồng. Trong một thế giới phẳng, một xã hội hối hả với nhiều thông tin, những giá trị truyền thống như áo dài đôi lúc bị nhiều người coi là không hợp thời, “mặc vướng víu”… nếu không có những sự lan tỏa có thể tạo thành xu hướng trong cộng đồng. Tuy nhiên, gần đây xu hướng lựa chọn và trân trọng áo dài trong giới trẻ đang được lan tỏa rất mạnh, không chỉ trong các dịp lễ Tết mà những khoảnh khắc đời thường, đó là tín hiệu đáng mừng để áo dài tiếp tục hành trình nỗ lực được công nhận là di sản UNESCO.
Người trẻ đang ngày càng xem trọng việc yêu thích việc mặc tà áo dài truyền thống của đất nước, đó là một tín hiệu đáng mừng trong hành trình đưa áo dài vươn tầm thế giới. Ảnh: Hoàng Thanh Tùng.
Với tôi, áo dài là một trang phục “sống”, khác với những trang phục truyền thống khác bị đóng khung vào những thời đại cũ. Suốt hành trình tồn tại, áo dài luôn biến hóa, phát triển cùng với những thay đổi về tư duy thời trang, thị hiếu của xã hội, từ áo dài Giao Lĩnh, ngũ thân, tứ thân, raglan rồi tới áo dài hiện đại ngày nay.
Chính vì áo dài luôn mang hơi thở của thời đại nên mới có thể tồn tại qua nhiều thời kỳ và “sống” cùng nhịp sống của một xã hội hiện đại, mang tính ứng dụng cao trong rất nhiều hoàn cảnh, từ những dịp lễ trang trọng tới những khoảnh khắc đời thường. Do vậy, nếu áo dài hiện đại vẫn tiếp tục được biến tấu với các ý tưởng mới của thời đại mới cũng là điều bình thường. Những ý tưởng không phù hợp sẽ sớm bị loại trừ, chỉ có những giá trị thật sự đẹp mới có thể được xã hội chấp nhận.
Áo dài Việt nổi bật trên nền không gian sân Cour Napoléon, với hậu cảnh là kim tự tháp bằng kính nổi tiếng tại bảo tàng Louvre của Paris. Ảnh: Hoàng Thanh Tùng.
Qua năm mới 2026, anh đã lên kế hoạch những điểm đến nào trong dự án của mình?
Tôi muốn năm 2026 tập trung vào hoàn thiện những bộ ảnh tại Việt Nam gồm 4 cực của Tổ quốc, đảo Trường Sa và hang Sơn Đoòng. Những ý tưởng này đang dừng lại ở giai đoạn tìm hiểu thông tin và lên kế hoạch.
Dù là bối cảnh nào, áo dài Việt vẫn luôn hiện ra đầy thu hút. Ảnh: Hoàng Thanh Tùng.
Cảm ơn anh đã chia sẻ!
