Hành trình ‘về chầu Ngọc Hoàng’ của Thần bếp: Chợ truyền thống trầm lắng, người dân ‘thắt lưng buộc bụng’

Sáng 23 tháng Chạp – Tiễn ông Táo về chầu Ngọc Hoàng, thị trường đồ cúng các vị thần Bếp tại TP.HCM ghi nhận sức mua giảm dù hàng hóa phong phú. Trong bối cảnh kinh tế khó khăn, người dân có xu hướng tiết giảm chi tiêu, ưu tiên lựa chọn những lễ vật thiết yếu và tối giản nhất.

Sáng sớm ngày 10/2, nhằm ngày 23 tháng Chạp, không khí tại các ngôi chợ truyền thống trên địa bàn TP.HCM bắt đầu nhộn nhịp hơn thường nhật.

Các mặt hàng phục vụ lễ tiễn đưa Thần bếp năm nay vô cùng đa dạng từ cá chép, xôi chè đến vàng mã, sẵn sàng đáp ứng mọi nhu cầu.

Tuy nhiên, trái với cảnh chen chúc tấp nập như mọi năm, không khí mua sắm lễ vật nay có phần trầm lắng hơn, ít sôi động hơn.

Tại các điểm giao thương quen thuộc như chợ Hoa Cau, Văn Thánh hay Thị Nghè, các sạp hàng đã bày biện đủ đầy các mặt hàng đặc trưng. Từ những bộ đồ, giấy tiền vàng mã đến những hộp xôi, chén chè trôi nước đều được chuẩn bị kỹ lưỡng. Dẫu vậy, số lượng người dân đi mua sắm vào sáng sớm vẫn chưa đạt mức kỳ vọng của các tiểu thương.

Tương tự, khảo sát tại khu vực chợ Gò Vấp, Phú Nhuận và Tân Định, các mặt hàng chủ lực như cá chép, kẹo thèo lèo và hoa tươi vẫn là ưu tiên hàng đầu. Dù chủng loại hàng hóa năm nay khá đa dạng nhưng sức mua thực tế lại không có sự đột phá so với cùng kỳ năm ngoái.

Giá cả các mặt hàng đồ cúng năm nay ghi nhận mức tăng nhẹ, trung bình khoảng 5%. Đây là mức biến động được đánh giá là vừa phải trong bối cảnh giá nguyên liệu đầu vào có nhiều thay đổi. Tuy nhiên, sự điều chỉnh này cũng phần nào tác động đến tâm lý "tay xách nách mang" của những bà nội trợ vốn đang ưu tiên tiết kiệm để dành ngân sách cho năm sau.

Trong ngày hôm nay, cúc vạn thọ và cúc đại đóa là hai dòng sản phẩm được tiêu thụ mạnh nhất nhờ sắc vàng rực rỡ và ý nghĩa tâm linh may mắn.

Các loại quả phổ thông hơn như bưởi và thanh long có giá "mềm" hơn, dao động từ 25.000 - 35.000 đồng/kg được nhiều người dân lựa chọn.

Mặt hàng chè trôi nước cúng Táo quân được bán giá 20.000 đồng mỗi phần ba viên lớn, riêng xôi gấc có giá dao động từ 25.000 đến 40.000 đồng/hộp.

Các loại trái cây cúng ông Táo năm nay rất phong phú về chủng loại, tập trung vào những loại quả mang ý nghĩa may mắn, sung túc. Xoài cát Hòa Lộc, quýt đường, bưởi da xanh và thanh long là những mặt hàng "đắt khách" nhất.

Các loại hoa tươi phục vụ lễ cúng như cúc vạn thọ có giá 15.000 đồng mỗi bó ba cây. Riêng loại cúc đại đóa to và đẹp hơn được các tiểu thương chào bán với mức giá 45.000 đồng một bó tại sạp.

Bên cạnh hoa và chè, kẹo thèo lèo – món ngọt không thể thiếu trong mâm lễ – có giá ổn định ở mức 20.000 đồng mỗi gói. Những món đồ ngọt này thường được người dân chọn mua kèm theo các loại trái cây để mâm cúng thêm phần tươm tất.

Phân khúc trái cây cúng lễ dịp cuối năm cũng chứng kiến sự biến động giá theo xu hướng chung của thị trường những ngày giáp Tết.

Giá cả có sự tăng nhẹ do chi phí vận chuyển cuối năm. Xoài cát Hòa Lộc giữ mức giá cao nhất khoảng 75.000 đồng/kg, quýt đường khoảng 65.000 đồng/kg. Những loại quả này luôn được ưu tiên vì màu sắc vàng ươm, tượng trưng cho sự may mắn và tài lộc.

Đối với những mặt hàng có mức giá bình dân hơn, bưởi da xanh đang dao động quanh mức 35.000 đồng/kg. Thanh long, loại quả thường xuất hiện trên bàn thờ nhờ sắc đỏ tươi tắn, có giá mềm nhất ở mức 25.000 đồng/kg. Dù giá cả không quá cao nhưng người mua thường chỉ chọn số lượng vừa đủ để trưng bày mâm ngũ quả.

Riêng đối với mặt hàng giấy tiền vàng mã, giá cả năm nay gần như không có sự thay đổi so với mọi năm. Một bộ quần áo giấy tiễn Táo quân đầy đủ mũ mão, hài tất có giá niêm yết 35.000 đồng. Đối với những gia đình muốn sắm sửa đầy đủ hơn, bộ đồng cúng vị thần Bếp có giá khoảng 70.000 đồng mỗi bộ.

Các tiểu thương buộc phải nhập hàng cầm chừng để tránh tình trạng tồn đọng vốn sau ngày cúng lễ tiễn vị Thần bếp về chầu Ngọc Hoàng.

Chị Lê Thị Thanh Hằng, tiểu thương gắn bó nhiều năm tại chợ Phước Long, chia sẻ về thực trạng kinh doanh năm nay. Chị cho biết dù giá hàng hóa chỉ tăng rất nhẹ nhưng sức mua lại sụt giảm thấy rõ. Do tình hình kinh tế khó khăn kéo dài, người dân TP.HCM đang có xu hướng thắt chặt chi tiêu và cắt giảm lễ vật.

Tâm lý "tiết giảm tối đa" hiện rõ trên từng giỏ đi chợ của người dân khi họ chỉ tập trung vào những thứ thực sự cần thiết. Những món đồ trang trí phụ trợ hay các loại lễ vật cao cấp năm nay rất khó tiêu thụ, chị Hằng nhận định.

Nhiều chủ hàng ghi nhận khách mua chỉ đông vào sáng sớm nhưng sức tiêu thụ vẫn giảm, người bán kỳ vọng vào giờ cao điểm cuối ngày để dọn hàng.

Đặc biệt, thị trường cá chép năm nay cũng chứng kiến sự phân hóa rõ rệt về mức giá và nhu cầu khách hàng. Tại các chợ truyền thống, cá chép loại nhỏ thường được bán theo bộ ba con với giá chỉ 20.000 đồng. Đây là lựa chọn phổ biến nhất của các gia đình vì phù hợp với nghi thức thả cá truyền thống.

Ngược lại, những con cá chép có kích thước lớn, màu sắc rực rỡ và khỏe mạnh hơn có giá từ 100.000 đến 200.000 đồng mỗi con. Dù mặt hàng này trông rất bắt mắt nhưng lượng khách hỏi mua lại khá thưa thớt. Phần lớn người dân vẫn ưu tiên chọn cá nhỏ để vừa đảm bảo ý nghĩa, vừa tiết kiệm chi phí.

Loại trung bình từ 30.000 - 50.000 đồng/bộ 3 con. Cá loại to, đẹp có giá cao hơn, từ 15.000 - 25.000 đồng/con (khoảng 60.000 - 75.000 đồng/bộ 3 con).

Đặc biệt, trong bối cảnh chợ truyền thống khá yên ắng trong ngày tiễn thần bếp, hệ thống siêu thị tại TP.HCM lại tạo nên điểm nhấn mới mẻ đáng ghi nhận. Năm nay, một số hệ thống siêu thị triển khai dịch vụ bán cá chép vàng với mức giá cực kỳ hấp dẫn và nhiều lựa chọn. Đây là nỗ lực nhằm đa dạng hóa dịch vụ và thu hút nhóm khách hàng bận rộn thích sự tiện lợi.

“Nghe bạn bè giới thiệu trong siêu thị cũng có bán cá chép, mình tranh thủ giờ trưa ghé mua xong lát chạy ra sông thả luôn”, Lợi hào hứng nói.

Cẩn thận chọn những chú các chép vàng ưng ý nhất, Đức Lợi, nhân viên IT làm việc tại Khu công nghệ cao TP.HCM chia sẻ rằng dù tất bật với những "deadline" dồn dập ngày cuối năm, anh vẫn luôn dành thời gian thực hiện nghi thức thả cá phóng sinh truyền thống. Đối với những người trẻ như mình, việc tích hợp mua sắm lễ vật tại một điểm đến hiện đại, trong siêu thị thế này quả thực là giải pháp khá hay, nhanh gọn lẹ.

Giá các chép vàng tùy theo kích cỡ, giao động từ 10.000 – 20.000 loại nhỏ. Một số tiểu thương bán đồng giá khoảng 40.000 đồng/bịch 3 con.

Tại khu vực trung tâm siêu thị, những bể cá chép vàng óng ánh được bố trí bắt mắt, giúp khách hàng dễ dàng quan sát và lựa chọn. Điểm thú vị là đơn vị này chuẩn bị sẵn vợt để người mua tự tay trải nghiệm cảm giác vớt những chú cá ưng ý nhất cho lễ cúng.

Theo nhân viên Hoài Thương, dù thị trường có nhiều thay đổi, phần lớn khách hàng vẫn duy trì nét đẹp truyền thống khi chọn mua đúng bộ ba con cá để thả phóng sinh vào dịp này mặc dù sức mua có giảm nhiều so với các năm trước.

Góc nhìn từ phía người tiêu dùng cũng cho thấy nhiều nỗi lo toan về tài chính vào dịp cuối năm. Người dân đi chợ với tâm thế chọn lựa kỹ càng và cân nhắc hơn.

Cô Trương Thị Thu Tâm, người dân đi chợ, nhận định rằng kinh tế cuối năm đang có phần căng thẳng. Do đó, gia đình cô quyết định thực hiện chính sách hạn chế chi tiêu triệt để ngay từ lễ vị thần Bếp này.

Việc "thắt lưng buộc bụng" không chỉ là giải pháp tạm thời mà là chiến lược tích lũy cho năm sau. Theo cô Tâm, dự báo năm tới vẫn còn nhiều biến động khó lường nên việc tiết kiệm là vô cùng cần thiết. Những khoản chi không thiết yếu cho lễ nghi rườm rà đều được gia đình cô xem xét lược bỏ bớt.

Đồng quan điểm, cô Hoàng Mai ở Bàn Cờ chia sẻ về cuộc sống trầm lắng tại khu phố mình đang ở. Năm nay tại các xóm trọ, nhiều gia đình trẻ, công nhân và sinh viên quyết định ở lại thành phố, không về quê đón Tết bởi vé tàu xe không chỉ đắt đỏ mà còn khó mua. Ngoài ra, nhiều nhà xe gặp khó khăn khi thiếu tài xế do nhiều nguyên nhân khách quan lẫn chủ quan dẫn đến số chuyến xe phục vụ Tết sụt giảm.