Nghinh Ông Trần Đề: Di sản văn hóa giữa nhịp phát triển kinh tế biển

Gần 100 tàu cá của ngư dân Trần Đề đồng loạt ra khơi làm Lễ thỉnh Ông trong khuôn khổ Lễ hội Nghinh Ông năm 2026. Không chỉ là tín ngưỡng lâu đời của cư dân vùng biển, lễ hội hiện còn được địa phương kỳ vọng trở thành điểm nhấn phát triển du lịch văn hóa tâm linh gắn với kinh tế biển.

                        Đoàn tàu ra biển Trần Đề tại Lễ hội Nghinh Ông

Sáng 7/5, gần 100 tàu cá của ngư dân xã Trần Đề (TP Cần Thơ) cùng đoàn tàu do Ban Trị sự Lăng Ông Nam Hải tổ chức tiến ra cửa biển Trần Đề để thực hiện Lễ thỉnh Ông. Thời tiết trên biển lúc này mát , có mưa nhẹ, rất thuận lợi cho các hoạt động của Lễ hội Nghinh Ông tại quê biển miền Tây.

Đến dự phần lễ chính tại sân Lăng Ông Nam Hải có Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng – Phó bí thư Thành ủy Cần Thơ Đồng Văn Thanh và Phó bí thư Thành ủy Cần Thơ Hồ Thị Cẩm Đào, Phó chủ tịch HĐND TP Cần Thơ Mã Thị Tươi. Về phía chính quyền TP Cần Thơ có Phó chủ tịch UBND Nguyễn Thị Ngọc Điệp, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Cần Thơ Nguyễn Văn Bảy…

Đoàn tàu ra biển Trần Đề làm lễ thỉnh Ông vào sáng 7/5. Ảnh: Châu Tâm.

Phát biểu tại buổi lễ, Chủ tịch UBND xã Trần Đề Hồ Quang Đại cho biết trong đời sống tâm linh của ngư dân ven biển Việt Nam, tục thờ cá Ông đã trở thành một tín ngưỡng dân gian đặc sắc, gắn bó mật thiết với hành trình mưu sinh trên biển. Đối với bà con ngư dân xã Trần Đề, Lễ hội Nghinh Ông không chỉ là dịp để tưởng nhớ và tri ân vị thần hộ mệnh của biển cả, mà còn là cơ hội để cộng đồng cùng nhau cầu nguyện cho quốc thái dân an, trời yên biển lặng, mưa thuận gió hòa, cho ngư dân ra khơi bình an và trở về với những mùa cá tôm bội thu.

Theo lưu truyền, Lễ hội Nghinh Ông ở Trần Đề có từ năm 1955 tại Bãi Giá, khi bà con phát hiện xác một cá Ông to lớn trôi dạt vào bờ. Người dân đã vớt xác, lập miếu thờ bằng tre lá đơn sơ để bày tỏ lòng thành kính.

Sau này, khi đời sống kinh tế ổn định hơn, ngư dân đã xây dựng Lăng Ông Nam Hải tại ấp Cảng, xã Trần Đề, đưa hài cốt cá Ông về thờ phụng. Trải qua 6 lần trùng tu, đến nay, Lăng Ông đã được xây dựng tương đối kiên cố, lưu giữ hơn 10 bộ xương cá Ông lớn nhỏ, là nơi hội tụ niềm tin và tín ngưỡng của bao thế hệ ngư dân.Chủ tịch UBND xã Trần Đề Hồ Quang Đại phát biểu tại Lễ hội Nghinh Ông. Ảnh: Duy Khang.

Hàng năm, từ ngày 21 - 23 tháng 3 âm lịch, bà con ngư dân Trần Đề long trọng tổ chức Lễ hội Nghinh Ông. Lễ hội gồm hai phần chính là lễ rước Ông trên biển với rất nhiều tàu thuyền trang hoàng rực rỡ và lễ tế truyền thống tại Lăng Ông Nam Hải với các nghi thức thỉnh Bà, cúng Chánh Tế, cúng Tiền Vãng, Lễ Tôn Vương… Đây là dịp để bà con cầu cho một mùa biển mới thuận lợi, đồng thời thể hiện lòng biết ơn đối với vị thần đã che chở, cứu giúp ngư dân qua bao phong ba bão tố.

“Không chỉ mang giá trị tâm linh, Lễ hội Nghinh Ông còn là một sự kiện văn hóa – xã hội lớn, thu hút đông đảo người dân và du khách các nơi đến tham quan, cúng viếng. Trong những ngày hội, ngoài phần lễ trang nghiêm, còn có các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao, trò chơi dân gian, đờn ca tài tử, hát bội… tạo nên một không khí vui tươi, gắn kết cộng đồng. Chính sự hòa quyện giữa phần lễ và phần hội đã làm nên nét độc đáo riêng của Lễ hội Nghinh Ông xã Trần Đề”, ông Hồ Quang Đại nhấn mạnh.

Năm 2019, Lễ hội Nghinh Ông xã Trần Đề đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, khẳng định giá trị lịch sử, văn hóa và sức sống bền vững của lễ hội trong đời sống tinh thần của nhân dân. Đây không chỉ là niềm tự hào của bà con ngư dân Trần Đề, mà còn là minh chứng cho việc bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.Ban Trị sự Lăng Ông Nam Hải thỉnh Ông từ biển về đến đất liền. Ảnh: Duy Khang.

Ý nghĩa hơn, khi Lăng Ông Nam Hải không chỉ mang giá trị về tín ngưỡng mà còn mang dấu ấn lịch sử hào hùng, Lăng Ông từng là nơi nuôi chứa cán bộ cách mạng, hỗ trợ phong trào kháng chiến chống thực dân và đế quốc, để lại dấu ấn lịch sử và tinh thần kiên cường cho thế hệ sau. Do vậy, Lăng Ông Nam Hải còn được công nhận là Di tích lịch sử - cách mạng cấp tỉnh vào ngày 15/10/2024. Đây là niềm tự hào lớn của người dân địa phương, vừa mang giá trị lịch sử cách mạng, vừa là trung tâm tín ngưỡng và văn hóa biển đảo.

Theo người đứng đầu xã Trần Đề, trong bối cảnh phát triển hiện nay, Lễ hội Nghinh Ông không chỉ dừng lại ở giá trị tín ngưỡng dân gian, mà còn mở ra cơ hội về phát triển du lịch văn hóa tâm linh. Với sự độc đáo của Lễ hội, sự trang nghiêm trong nghi thức và sự phong phú của các hoạt động hội, Trần Đề có thể trở thành điểm đến thu hút du khách thập phương đến chiêm bái, trải nghiệm và khám phá văn hóa biển. Đây là cơ hội để quảng bá hình ảnh địa phương, gắn kết phát triển du lịch với kinh tế biển, tạo thêm nguồn lực cho cộng đồng.Lễ tế truyền thống tại Lăng Ông Nam Hải với các nghi thức thỉnh Bà, cúng Chánh Tế, cúng Tiền Vãng, Lễ Tôn Vương... Ảnh: Duy Khang.

Hiện nay, với đội tàu đánh bắt là 486 chiếc (320 tàu đánh bắt xa bờ), chiếm tỷ lệ khoảng 61,8% so với tổng số tàu của TP Cần Thơ, đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ hoạt động khai thác trên biển. Sản lượng khai thác riêng của Trần Đề trong năm 2025 đạt 65.000 tấn, chiếm tới hơn 84% tổng sản lượng khai thác của Thành phố Cần Thơ (Cần Thơ năm 2025 là 77.000 tấn).

Ngư dân Trần Đề đã có sự chuyển đổi phương thức đánh bắt hiện đại, ứng dụng kỹ thuật mới nên mở rộng được ngư trường, khai thác được nhiều loại thủy hải sản có giá trị kinh tế cao. Đồng thời, chấp hành nghiêm các quy định về chống khai thác bất hợp pháp IUU, không khai báo, không theo quy định.

Song song đó, xã Trần Đề hiện đã và đang được đầu tư mạnh mẽ vào cơ sở hạ tầng như cảng cá, bến cá, khu tránh trú tàu thuyền, bến tàu cao tốc Trần Đề – Côn Đảo, cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ – Sóc Trăng, quy hoạch khu trung tâm thương mại kinh tế biển và Cảng biển nước sâu Trần Ðề được Chính phủ quy hoạch cảng biển đặc biệt, đảm nhận vai trò cảng cửa ngõ của vùng Ðồng bằng sông Cửu Long….

“Những dự án này không chỉ phục vụ ngư dân mà còn mở ra cơ hội đầu tư, phát triển kinh tế – du lịch bền vững, đưa Trần Đề trở thành một trong những trung tâm động lực của TP Cần Thơ. Trải qua bao thăng trầm, Lễ hội Nghinh Ông vẫn được gìn giữ và phát huy, trở thành điểm hẹn văn hóa tâm linh quan trọng, góp phần giáo dục truyền thống yêu nghề, yêu quê hương, biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc. Lễ hội còn mở ra cơ hội phát triển du lịch, kinh tế biển, gắn kết cộng đồng, nâng tầm di sản quốc gia một cách bền vững”, ông Hồ Quang Đại chia sẻ.