Tuyệt tác trăm năm đàn Tỳ Bà cùng đàn Tam tái xuất giữa phố đông

Không chỉ mở rộng không gian vui chơi, giải trí và nâng tầm trải nghiệm đêm độc đáo cho người dân và du khách; chuỗi hoạt động đặc sắc tại Đường Sách TP.HCM còn đóng vai trò như mạch ngầm kết nối các thế hệ qua việc đánh thức di sản Đờn ca tài tử trong lòng phố thị.

Chương trình “Tơ Đồng Hậu Tổ – Di sản và Tiếp nối” mở ra hành trình khám phá di sản Đờn ca tài tử cùng câu chuyện cổ nhạc truyền thống.

Cùng không gian triển lãm Cung tơ trăm năm được trưng bày trang trọng giúp du khách có dịp ngắm cặp di vật từ Thảo Xá Hiền Cung.

Qua đó góp phần tôn vinh và bảo tồn nguyên vẹn những giá trị văn hóa truyền thống vốn quý trường tồn cùng dòng chảy thời gian.

Hòa cùng nhịp sống rộn ràng dưới ánh đèn phố thị, không gian văn hóa truyền thống đặc biệt thu hút đông đảo công chúng tại Đường Sách TP.HCM, nơi cặp cổ nhạc trăm năm gồm đàn Tỳ Bà và đàn Tam một lần nữa được cung thỉnh tái xuất, mở ra hành trình trở về với ký ức âm nhạc Nam Bộ đầy sâu lắng.

Sự kiện thuộc chuỗi hoạt động văn hóa cộng đồng “Tơ Đồng Hậu Tổ – Di sản và Tiếp nối” trong khuôn khổ Ngày hội Sách và Văn hóa Đêm lần thứ năm đã trở thành điểm nhấn đáng chú ý, thu hút đông đảo người dân và du khách ghé đến.

Bước chân vào không gian của ngày hội sách đêm, công chúng không chỉ mãn nhãn ngắm nhìn kỷ vật mà còn đắm mình vào thanh âm ngọt ngào.

Qua đó, câu chuyện sống động về hành trình gian nan phục dựng và truyền ngọn lửa nghề của nghệ nhân cho thế hệ mai sau được sẻ chia.

Không gian Đường Sách vốn quen thuộc với người dân và du khách, nay được khoác lên diện mạo giàu chất hoài niệm, nơi người xem không chỉ đến để tham quan mà còn để chạm vào những lớp ký ức văn hóa nhuộm màu thời gian tưởng như đã một thời đã lùi xa vào dĩ vãng.

Điểm đặc biệt của sự kiện với việc tái hiện và giới thiệu di sản Đờn ca tài tử Nam Bộ trong hình thức trưng bày kết hợp trình diễn sống động. Loại hình nghệ thuật đã được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại tiếp tục được kể lại bằng ngôn ngữ của hiện vật, âm thanh và những câu chuyện truyền đời, giúp công chúng tiếp cận di sản theo cách gần gũi và giàu cảm xúc.

Sự kiện văn hóa đặc sắc mang tầm di sản được giới chuyên gia và các nhà làm du lịch, đơn vị lữ hành tại TP.HCM kỳ vọng trở thành điểm nhấn độc đáo, góp phần đa dạng các sản phẩm du lịch, làm giàu thêm bản sắc và trải nghiệm về đêm cho du khách.

Không gian triển lãm chủ đề “Tơ Đồng Hậu Tổ” đã tạo nên bầu không khí trầm lắng, gợi mở hình một ảnh Nam Bộ xưa với những giá trị tinh thần đậm sâu.

Các bài báo, văn bản cùng những di vật trưng bày tại không gian triển lãm Tơ đồng hậu tổ đã khơi mở trọn vẹn mạch ngầm di sản, kết nối ký ức trăm năm với công chúng.

Nhiều người yêu nghệ thuật truyền thống đã bày tỏ sự quan tâm đặc biệt, coi đây là cơ hội hiếm hoi để tận mắt chiêm ngưỡng những hiện vật âm nhạc mang giá trị lịch sử sâu dày.

Tâm điểm thu hút sự chú ý của đông đảo khách tham quan chính là cặp nhạc cụ cổ hơn một thế kỷ tuổi: đàn Tỳ Bà và đàn Tam – vốn được xem như những chứng nhân sống của giai đoạn phát triển quan trọng của âm nhạc truyền thống.

Đây là hai cổ vật từng gắn liền với Nhạc sư Cao Quỳnh Cư, hiện đang được lưu giữ cẩn trọng tại Thảo Xá Hiền Cung (Tòa Thánh Tây Ninh), không gian mang tính tâm linh và lưu giữ nhiều giá trị di sản của cộng đồng Đại đạo Cao Đài.

Thạc sĩ Nguyễn Văn Hoàng, nhà nghiên cứu văn hóa và tôn giáo Cao Đài cho biết, quá trình nghiên cứu Đại đạo Cao Đài đã hé mở nhiều tư liệu quý về đóng góp của ba vị khai sáng Cao Hoài Sang, Cao Quỳnh Cư, Cao Quỳnh Diêu đối với Đờn ca tài tử.

Không dừng lại ở việc tìm về nguồn cội, chương trình “Tơ Đồng Hậu Tổ – Di sản và tiếp nối” khơi mở mạch ngầm giữa cổ nhạc và đời sống đương đại, lan tỏa giá trị văn hóa Nam Bộ. Những giá trị nghiêm cẩn ấy chính là động lực để giới trẻ nương theo, tự điều chỉnh bản thân tốt hơn như cách cha ông từng gửi gắm.

Đêm hội “Tơ Đồng Hậu Tổ” là nhịp cầu thời gian, kết nối tinh hoa từ Thảo Xá Hiền Cung về gần hơn với công chúng đương đại hôm nay.

Nơi tiếng đàn trăm năm của các vị tiền bối sẽ lại tiếp tục ngân vang đầy kiêu hãnh, lay động sâu sắc mọi tâm hồn yêu nghệ thuật cổ.

Đàn Tỳ Bà được trưng bày gây ấn tượng bởi dáng vẻ thanh thoát, gợi nhớ đến thời kỳ vàng son của nhạc cung đình và nhạc lễ truyền thống. Thân đàn được chế tác từ gỗ quý, đường nét mềm mại, mặt đàn uốn cong như giọt âm thanh đang lơ lửng trong không gian, mang trong mình sắc thái “Kim” với những âm thanh trong trẻo, sắc nét.

Kề bên với vẻ thanh cao ấy là cây đàn Tam ba dây, mang cấu trúc mộc mạc nhưng giàu chiều sâu âm sắc. Mặt đàn bọc da tự nhiên, tạo nên chất âm trầm ấm, dày và vang, giữ vai trò nền tảng trong tổng thể hòa âm cổ truyền. Trong cấu trúc ngũ hành của âm nhạc dân gian, đàn Tam được xem như yếu tố “Thổ”, nâng đỡ và tạo điểm tựa cho toàn bộ không gian âm thanh.

“Sự kết hợp giữa tiếng đàn Tỳ Bà sắc sảo cùng tiếng đàn Tam trầm lắng như cuộc đối thoại âm dương tinh tế, phản ánh sâu sắc tư duy thẩm mỹ hài hòa trong văn hóa phương Đông”.

Nhà nghiên cứu âm nhạc dân tộc NS. Kiều Tấn nhìn nhận, việc đưa hai nhạc cụ quý hiếm về trưng bày và giới thiệu cùng công chúng tại TP.HCM trong khuôn khổ sự kiện là điều rất quý. Cùng với nỗ lực kết nối hiếm có giữa không gian bảo tồn và giới thiệu thật sự ý nghĩa, giúp công chúng phần nào hiểu rõ hơn về nhạc cụ cũng như loại hình nghệ thuật Đờn ca tài tử đã được UNESCO ghi danh Di sản văn hóa phi vật thể.

Đối với khách tham quan, đặc biệt là những người yêu du lịch văn hóa, việc được trực tiếp chiêm ngưỡng hai cổ vật trăm năm tuổi giữa không gian thành phố hiện đại là một trải nghiệm giàu ý nghĩa. Mỗi vết xước, mỗi đường vân trên thân đàn không đơn thuần là dấu vết thời gian, mà còn như phần ký ức được lưu giữ bằng âm thanh và vật thể.

Đạo hữu Trương Công Danh, Tín đồ đạo Cao Đài xúc động cho hay: “Chạm bước không gian di sản này, người thưởng lãm không những được mắt thấy tai nghe mà còn có thể chạm vào từng cung bậc đờn ca, để tâm hồn lắng đọng và hòa nhịp cùng hơi thở của giai điệu hồn xưa”.

TS.Trần Văn Đại Lợi nhận định, sự kiện là mô hình kết nối di sản hiệu quả, khi dòng chảy cổ nhạc được “đánh thức” sinh động giữa nhịp sống hiện đại năng động.

Theo Tiến sĩ, bằng việc khai thác nguồn tư liệu quý hơn một thế kỷ, chương trình đã tái hiện diện mạo nghệ thuật tài tử nghiêm cẩn qua lối ca thay phiên hay ca ra bộ độc thoại. Đây chính là những hình thái tiền thân cốt lõi, đặt nền móng vững chắc cho sự hình thành của sân khấu cải lương đầu thế kỷ XX.

Nỗ lực này không chỉ mở rộng cách tiếp cận văn hóa truyền thống đến công chúng trẻ, khẳng định sức sống bền bỉ của nghệ thuật dân tộc trong dòng chảy đương đại, mà còn là cung ngân vang vọng đánh thức ký ức, nâng cao nhận thức cộng đồng về công tác bảo tồn di sản.

Trong bầu không khí thiêng liêng ấy, bài bản cổ phong điệu Bắc trang trọng hay điệu Nam Oán u trầm sẽ được các nghệ nhân tài năng diễn xướng.

Tiếng tơ trúc hòa quyện vang lên giữa màn đêm thành phố tạo nên không gian huyền diệu kết nối tâm hồn với quá khứ.

Việc khéo léo kết hợp giữa không gian đô thị hiện đại đầy năng động với dòng chảy di sản cổ xưa tinh túy đã tạo ra một sức hút văn hóa độc đáo giàu tính nhân văn.

Trong suốt thời gian diễn ra sự kiện, các hoạt động trình diễn Đờn ca tài tử cũng được tổ chức song song, tái hiện nhiều bài bản cổ như điệu Bắc, điệu Nam,… tiếng đàn, cung tơ hòa nhịp tạo nên bầu không khí vừa tĩnh lặng vừa ngân vang, đưa khán thính giả trở về với chiều sâu văn hóa phương Nam.

Giữa không gian Đường Sách về đêm, những thanh âm tài tử và câu chuyện hậu tổ cổ nhạc Nam Bộ sẽ trở thành sợi dây kết nối giữa truyền thống và đời sống đương đại, giúp công chúng, đặc biệt là người trẻ đến gần hơn với vẻ đẹp của nghệ thuật dân tộc.