Bánh nghệ thuật đang trở thành một cách kể chuyện mới, nơi lịch sử và ký ức được tái hiện qua hình khối, màu sắc. Từ gian bếp, những người trẻ như Nguyễn Hữu Thiên Ân chọn đưa câu chuyện Việt vào từng tác phẩm, tạo nên sự giao thoa giữa hội họa và ẩm thực.
Những ngày tháng 4, khi ký ức về một chặng đường lịch sử hào hùng lại được nhắc nhớ trong đời sống hôm nay, câu chuyện về chiến tranh và hòa bình không chỉ hiện diện trong sách vở hay các công trình tưởng niệm.
Ở một góc nhìn khác, ký ức ấy đang được tái hiện bằng những hình thức biểu đạt mới, gần gũi hơn với đời sống đương đại, nơi nghệ thuật và sáng tạo cá nhân trở thành cầu nối để quá khứ tiếp tục được kể lại theo cách riêng của thế hệ trẻ.
Nhắc về một giai đoạn nhiều gian khó
Hướng đến dịp kỷ niệm ngày 30/4, Nguyễn Hữu Thiên Ân giới thiệu một tác phẩm bánh nghệ thuật cao hơn 1m, gây chú ý khi kết hợp yếu tố lịch sử với ngôn ngữ ẩm thực.
Không chỉ dừng lại ở hình thức trình bày, chiếc bánh được xây dựng như một không gian ký ức thu nhỏ, tái hiện hình ảnh bộ đội, hệ thống địa đạo và người mẹ Việt Nam trong thời chiến. Qua đó, tác giả gợi nhắc về một giai đoạn nhiều gian khó, nơi những hy sinh thầm lặng trở thành nền tảng cho hòa bình hôm nay.
Hình ảnh bộ đội và địa đạo được thể hiện sinh động
Ý tưởng của tác phẩm bắt nguồn từ một câu hỏi Ân tình cờ đọc được trên mạng xã hội: “Ước mơ của mẹ là gì?”. Khi phần lớn câu trả lời xoay quanh gia đình, anh thử đặt người mẹ vào bối cảnh chiến tranh. “Có lẽ khi đó, mong ước lớn nhất chỉ là đất nước hòa bình, con được trở về”, Ân chia sẻ. Từ suy nghĩ này, concept chiếc bánh dần được định hình.
Chiếc bánh hơn 1m kể chuyện ký ức Việt
Tác phẩm nằm trong dự án cá nhân mang tên “Việt Nam tinh hoa” - hướng đi mà Ân theo đuổi nhằm đưa yếu tố văn hóa, lịch sử Việt vào lĩnh vực bánh nghệ thuật.
Theo anh, dù văn hóa Việt đã được thể hiện qua nhiều loại hình như mỹ thuật, âm nhạc hay sân khấu, nhưng trong ẩm thực, đặc biệt là ngành bánh, vẫn chưa có nhiều tác phẩm mang tính biểu đạt sâu sắc.
“Chính điều đó khiến mình muốn bắt đầu một dự án nghiêm túc hơn, để kể những câu chuyện về văn hóa và con người Việt bằng một cách khác - thông qua bánh nghệ thuật”, Ân nói.
Anh cho biết tác phẩm đầu tiên trong dự án mang tên “Khuyết” cũng đã được giới thiệu trước đó trên các nền tảng cá nhân.
Người mẹ Việt Nam là điểm nhấn cảm xúc trung tâm của tác phẩm
Về mặt kỹ thuật, chiếc bánh được thực hiện từ fondant và bột gạo, với bố cục nhiều lớp. Các chi tiết như nhân vật bộ đội, không gian địa đạo hay sinh hoạt thời chiến được tạo hình tỉ mỉ. Trong đó, khuôn mặt người mẹ là điểm nhấn trung tâm, giữ vai trò truyền tải cảm xúc chủ đạo.
Theo Ân, thử thách lớn nhất không nằm ở việc xử lý chi tiết nhỏ mà là làm sao để tác phẩm có thể chạm đến người xem. “Gương mặt người mẹ cần thể hiện nhiều tầng cảm xúc - từ nỗi buồn, sự chịu đựng đến những mất mát không thể gọi tên. Ở mỗi góc nhìn, mình muốn người xem cảm nhận được một sắc thái khác nhau”, anh chia sẻ.
Để hoàn thiện, Ân dành khoảng hai tháng, bắt đầu từ việc phác thảo ý tưởng, dựng bố cục, tạo hình nhân vật chính, sau đó phát triển không gian và hoàn thiện từng chi tiết.
Thông điệp tri ân những hy sinh trong chiến tranh được gửi gắm qua từng chi tiết
Thông qua tác phẩm, chàng trai trẻ mong muốn gửi gắm thông điệp tri ân đến những người đã hy sinh vì độc lập dân tộc, cũng như những người ở hậu phương âm thầm gánh chịu tổn thất kéo dài qua nhiều năm tháng.
Theo đuổi dòng bánh nghệ thuật, Ân đang từng bước định hình phong cách riêng khi kết hợp hội họa với ẩm thực. Với anh, mỗi chiếc bánh không chỉ để thưởng thức mà còn là một cách kể chuyện - nơi hình khối, màu sắc và cảm xúc cùng góp phần tái hiện những giá trị văn hóa Việt.
Hành trình tìm lối đi riêng
Xuất phát điểm là một học viên ngành bếp nhưng có sẵn năng khiếu hội họa, Nguyễn Hữu Thiên Ân dần tìm thấy hướng đi riêng khi kết hợp hai niềm đam mê tưởng chừng tách biệt: ẩm thực và vẽ.
Năm 2017, sau khi tốt nghiệp THPT, Ân theo học nghề đầu bếp tại một cơ sở đào tạo ở quận Tân Bình (cũ). Trong quá trình học, những lần tình cờ quan sát các lớp làm bánh đã khơi gợi sự hứng thú đặc biệt với lĩnh vực này. Sau khi ra trường, Ân xin vào làm tại một tiệm bánh ở quận 3 (cũ), bắt đầu từ những công việc cơ bản như trộn bột, nướng bánh và dần tích lũy kỹ năng.
Niềm yêu thích bánh nghệ thuật được hình thành từ những lần quan sát.
Không dừng lại ở các dòng bánh truyền thống, Ân chủ động tìm hiểu và phát triển kỹ thuật tạo hình với fondant - một loại kẹo mềm chuyên dùng để trang trí bánh. Theo anh, đây là chất liệu có độ dẻo, dễ tạo hình và giữ được lâu ở nhiệt độ phòng, phù hợp để phát triển các tác phẩm mang tính tạo hình cao.
Kỹ thuật tạo hình fondant mở ra hướng sáng tạo mới.
“Một chiếc bánh fondant có cấu trúc khác so với bánh kem thông thường. Phần cốt bánh phải đủ chắc để nâng đỡ lớp tạo hình bên ngoài. Sau đó phủ thêm lớp ganache để tăng độ kết dính, rồi mới đến lớp kẹo mềm được xử lý chi tiết”, Ân cho biết.
Với những mẫu đơn giản, anh có thể hoàn thiện trong khoảng vài giờ, còn các tác phẩm phức tạp thường mất nhiều thời gian hơn.
Mỗi chiếc bánh là sự kết hợp giữa kỹ thuật và cảm xúc
Do không được đào tạo chuyên sâu về bánh từ đầu, Ân phải tự học lại gần như mọi thứ khi bước vào nghề, từ cách phân loại nguyên liệu đến kỹ thuật đánh kem, canh nhiệt độ. Riêng với fondant, anh phát triển hai hướng thể hiện: tạo hình trực tiếp giống như nặn đất sét, hoặc sử dụng màu thực phẩm để vẽ trên bề mặt bánh.
Tác phẩm Bánh cưới hát bội
Một trong những tác phẩm tiêu biểu của Ân là “Memories”, bức chân dung một cụ bà được thể hiện trên nền fondant, kết hợp cùng các chi tiết tạo hình những món ăn quen thuộc như canh khổ qua, thịt kho trứng. Tác phẩm này giúp anh giành huy chương bạc hạng mục bánh nghệ thuật tại cuộc thi Battle of the Chefs 2024 tổ chức tại Malaysia.
Thông qua tác phẩm, Ân lựa chọn hình ảnh người mẹ Việt Nam làm trung tâm, gắn với bữa cơm gia đình - yếu tố quen thuộc nhưng giàu giá trị tinh thần. “Mình muốn nhắc đến sự hy sinh thầm lặng và vai trò của bữa cơm trong việc gắn kết gia đình”, anh chia sẻ.
Bên cạnh kỹ năng làm bánh, hội họa cũng là lợi thế giúp Ân tạo dấu ấn riêng. Từ thời THCS, anh đã có thói quen vẽ chân dung và nhân vật. Không qua đào tạo bài bản, Ân chủ yếu quan sát và tự luyện tập, rồi ứng dụng trực tiếp lên bề mặt bánh bằng màu thực phẩm.
“Vẽ chân dung trên bánh đòi hỏi độ chính xác rất cao. Chỉ cần lệch một chi tiết nhỏ là thần thái nhân vật sẽ khác ngay”, Ân nói.
Từ những bước đi ban đầu trong gian bếp, Ân đang dần định hình phong cách cá nhân, nơi kỹ thuật làm bánh và tư duy hội họa hòa quyện, mở ra hướng tiếp cận mới cho bánh nghệ thuật tại Việt Nam.
