Khi trụ sở UBND TP.HCM trở thành điểm tham quan
Chia sẻ
Công trình từng đóng kín với công chúng chuẩn bị thay đổi vai trò. Hiệu quả du lịch phụ thuộc vào cách kể câu chuyện bên trong.
Trụ sở HĐND, UBND TP.HCM tại số 86 Lê Thánh Tôn, phường Sài Gòn được xây dựng từ năm 1898 đến 1909, do kiến trúc sư người Pháp Femand Gardès thiết kế. Công trình mang phong cách Phục hưng, lấy cảm hứng từ tòa thị chính Paris, với tháp chuông trung tâm và bố cục đối xứng đặc trưng.
Không gian nội thất kết hợp Baroque, Rococo và các chi tiết Art Nouveau, tạo nên một chỉnh thể hiếm còn giữ được ở khu vực trung tâm. Năm 2020, công trình được xếp hạng di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia.
Trong nhiều thập kỷ, tòa nhà này gắn với chức năng hành chính, gần như đóng kín với công chúng. Việc mở cửa thử nghiệm vào dịp lễ 30/4/2023, đón khoảng 1.500 lượt khách, cho thấy nhu cầu tiếp cận các không gian quyền lực cũ dưới góc nhìn du lịch.
Từ không gian hành chính sang sản phẩm du lịch
Chủ trương xây dựng trung tâm hành chính mới tại Thủ Thiêm giai đoạn 2026–2028 đồng nghĩa với việc công trình hiện hữu sẽ kết thúc vai trò vận hành. Theo định hướng, tòa nhà sẽ được bảo tồn và khai thác phục vụ tham quan, giáo dục.
Đây không phải là trường hợp đơn lẻ. Trong bán kính vài trăm mét, các công trình như Nhà hát Thành phố Hồ Chí Minh, Bưu điện Trung tâm Sài Gòn hay Tòa án nhân dân TP.HCM đã hình thành một cụm di sản kiến trúc thời Pháp.
Việc bổ sung trụ sở UBND vào chuỗi này có thể tạo ra một trục tham quan hoàn chỉnh hơn trong khu vực trung tâm. Tuy nhiên, khác với các điểm còn lại, đây là công trình từng mang tính biểu tượng quyền lực hành chính, nên cách tiếp cận nội dung và tổ chức tham quan sẽ phức tạp hơn.
Thực tế cho thấy, sau giai đoạn mở cửa định kỳ từ tháng 7.2023, hoạt động tham quan đã tạm ngưng từ đầu năm 2025. Điều này phản ánh việc khai thác chưa ổn định, phụ thuộc vào điều kiện vận hành của cơ quan nhà nước.
Bài toán không nằm ở mở cửa mà ở cách kể chuyện
Việc một công trình di sản được phép tham quan không đồng nghĩa với việc trở thành sản phẩm du lịch hấp dẫn. Vấn đề nằm ở cách thiết kế trải nghiệm.
Với trụ sở UBND TP.HCM, giá trị không chỉ ở kiến trúc mà còn ở lớp lịch sử hành chính, đô thị và ký ức chính trị của thành phố. Nếu chỉ dừng ở tham quan mặt ngoài hoặc đi theo lộ trình cố định, sản phẩm sẽ khó giữ chân du khách.
Ngược lại, nếu xây dựng được nội dung trưng bày, kể chuyện về quá trình hình thành đô thị Sài Gòn, vai trò của chính quyền qua các giai đoạn, kết hợp công nghệ trình chiếu, không gian này có thể trở thành một “bảo tàng sống” ngay giữa trung tâm.
Một yếu tố khác là khả năng kết nối. Công trình này nằm trên trục du lịch đông khách nhất TP.HCM, nơi tập trung lượng lớn khách quốc tế. Nếu được tích hợp vào tour đi bộ, tour đêm hoặc các sản phẩm trải nghiệm đô thị, hiệu quả khai thác sẽ rõ ràng hơn.
Tác động tới cấu trúc sản phẩm du lịch đô thị
Việc chuyển đổi công năng trụ sở UBND diễn ra trong bối cảnh TP.HCM đang tìm cách làm mới sản phẩm du lịch đô thị, vốn bị đánh giá là thiếu chiều sâu trải nghiệm.
Một điểm tham quan mang tính biểu tượng, có giới hạn tiếp cận trước đây, khi được mở cửa có thể tạo hiệu ứng tò mò ban đầu. Tuy nhiên, để duy trì sức hút, cần một cơ chế vận hành ổn định, lịch mở cửa rõ ràng và sản phẩm được chuẩn hóa.
Ở góc độ quản lý, đây cũng là phép thử với cách tiếp cận di sản đô thị. Thay vì bảo tồn tĩnh, việc đưa di sản vào khai thác đòi hỏi cân bằng giữa bảo vệ và sử dụng, giữa giá trị lịch sử và nhu cầu thương mại.
