Nhiều hoạt động văn hóa, lễ hội diễn ra trong Lễ khai hội Đền Cửa Ông xuân Bính Ngọ 2026. Đặc biệt lễ rước Đức Ông vi hành được tổ chức quy mô lớn nhất từ trước đến nay thu hút hàng chục nghìn du khách đi trẩy hội.
Đến hẹn lại lên, vào ngày 3/4 tháng 2 âm lịch hàng năm, Lễ hội Đền Cửa Ông (tỉnh Quảng Ninh) - Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia lại được chính quyền địa phương long trọng tổ chức.
Đây là một trong những lễ hội lớn của vùng Đông Bắc nhằm tưởng nhớ công lao to lớn của Hưng Nhượng Đại Vương Trần Quốc Tảng (1252 - 1313) người con thứ ba của Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn.
Trần Quốc Tảng được vua Trần giao nhiệm vụ trấn giữ miền biên cương Đông Bắc trên bộ, với đại bản doanh đặt tại Cửa Suốt. Ông là dũng tướng có công lớn trong kháng chiến chống quân Nguyên - Mông (đặc biệt là chiến thắng Vân Đồn - Cửa Lục năm 1288) đánh chặn đội quân tiếp tế, hậu cần, chiến đấu dưới sự chỉ huy của cha là Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn và quân dân nhà Trần, góp phần vào các chiến công bảo vệ quốc gia.
Trước những công lao to lớn của Trần Quốc Tảng, người dân vùng cửa biển Quảng Ninh đã tôn kính và lập miếu thờ và tổ chức lễ hội hàng năm. Đến nay, đền Cửa Ông được mở rộng, xây dựng khang trang tọa lạc trên một ngọn đồi cao, hướng mặt ra vịnh Bái Tử Long thơ mộng, tạo nên không gian vừa hùng vĩ vừa linh thiêng.
Đền Cửa Ông là ngôi đền duy nhất thờ đầy đủ gia thất của Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn cùng các cận thần thân tín của ông. Đặc biệt, tại đây hiện còn lưu giữ 34 pho tượng quý, mang giá trị nghệ thuật đặc sắc, được các nghệ nhân xưa chạm khắc công phu, tinh xảo và giàu tính thẩm mỹ.
Lễ hội được tổ chức hàng năm vào ngày mùng 3-4/2 Âm lịch và mùng 3-4/8 Âm lịch để tưởng nhớ công đức, cuộc đời và sự nghiệp của Đức Ông Hưng Nhượng Vương Trần Quốc Tảng cùng nhiều tướng lĩnh nhà Trần có công đánh giặc, trấn ải vùng Đông Bắc. Vào những năm chẵn, lễ hội được tổ chức với quy mô lớn hơn.
Lễ hội Đền Cửa Ông được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia vào năm 2016 theo Quyết định số 4036/QĐ-BVHTTDL
Năm nay, Lễ hội được tổ chức với quy mô lớn nhất từ trước đến nay khi không gian phường Cửa Ông được mở rộng gấp 4 lần sau khi thực hiện mô hình chính quyền hai cấp với 40 đoàn rước và khoảng 3.000 người tham gia.
Được mong đợi nhất là lễ nghinh rước Đức Ông và các cận thần kéo dài khoảng 3 cây số. Đoàn rước xuất phát từ đền Cửa Ông, đi qua các tuyến đường Lý Thường Kiệt, phố Hoàng Cần đường Trần Quốc Tảng, trước khi dừng tại sân lễ hội.
Đặc biệt, nét độc đáo riêng có của lễ hội tiếp tục được phát huy khi các đoàn rước được tổ chức đồng thời trên bộ và trên biển.
Trong đó, đoàn rước trên biển với khoảng 30 thuyền được trang hoàng rực rỡ, huy động sự tham gia của ngư dân vùng biển Cẩm Phả, Vân Đồn, tái hiện hình ảnh Đức Ông vi hành tuần tra biển đảo, trấn giữ biên thùy, cầu cho mưa thuận gió hòa, quốc thái dân an.
Người dân địa phương lập ban thờ tạm trước cửa nhà để chào đón đoàn rước đi qua thể hiện lòng thành kính và tri ân công đức của Đức Ông. Ngoài hoa quả, bộ mũ, quần áo của Đức Ông là vật phẩm không thể thiếu.
Đền Cửa Ông không chỉ có giá trị lịch sử, truyền thống mà còn là địa chỉ du lịch văn hóa tâm linh nổi tiếng không thể bỏ qua của du khách khi đến tham quan, chiêm bái tại Quảng Ninh
Thông qua các hoạt động của Lễ hội nhằm tái hiện lịch sử, công lao to lớn của, những người có công với dân, với nước; là dịp để mỗi người thể hiện đạo lý "uống nước nhớ nguồn" và khơi dậy lòng tự hào dân tộc, lòng nhân ái và trách nhiệm công dân với quê hương, đất nước.
