Tiêu dùng gỗ bền vững trong xu hướng du lịch “retreat” dưới tán rừng

Vậy đâu là mâu thuẫn khi nhu cầu nghỉ dưỡng dưới tán rừng ngày càng gia tăng, trong khi các khu nghỉ được xây dựng bằng gỗ ngay trong rừng lại được du khách đón nhận như một hình thức du lịch chữa lành?

Một công trình trong khu nghỉ dưỡng hạng sang bậc nhất Bali - Ulaman Eco, được xây dựng toàn bằng gỗ.

Xu thế du lịch dưới tán rừng và việc lấy gỗ xây nhà nghỉ dưỡng

Theo báo cáo Global Wellness Economy Monitor 2024-2025 của Viện Sức khỏe Toàn cầu (GWI), mảng du lịch sức khỏe (wellness tourism) – bao gồm retreat – đang tăng trưởng vượt bậc. Quy mô thị trường được dự báo đạt 1.380 tỷ USD vào năm 2029, với tốc độ tăng trưởng kép (CAGR) khoảng 9,1% hằng năm, cao hơn nhiều so với tốc độ tăng trưởng GDP toàn cầu.

Kênh đặt dịch vụ du lịch Booking.com tổng kết năm 2025, 24% du khách toàn cầu muốn "ngắt kết nối" (digital detox) hoàn toàn với mạng xã hội trong chuyến đi để tập trung chữa lành tinh thần. Du khách thuộc phân khúc này có xu hướng chuyển từ nhu cầu “check -in” sang tập trung vào các giấc ngủ yên tĩnh và các khóa thiền. Báo cáo từ Ngân hàng Thế giới (World Bank) cho biết, du lịch dựa vào các khu bảo tồn thiên nhiên và rừng trên thế giới thu hút khoảng 8 tỷ lượt khách mỗi năm.

Một nhà hàng chuẩn bị được xây dựng trên vách núi tại Làng Nhỏ.

Với tiềm năng có hơn 14,8 triệu ha rừng (tỷ lệ che phủ ~42%), Việt Nam sở hữu "kho vàng" cho du lịch dưới tán rừng. Các tỉnh như Lâm Đồng (hơn 2 triệu ha rừng), Quảng Trị, Đồng Nai, Cà Mau đều tập trung khai thác mạnh trong 1-2 năm trở lại đây.

Khu nghỉ dưỡng dưới tán rừng Làng Nhỏ (Khánh Hòa) vừa được tổ chức Green Destinations (Hà Lan) công nhận là đơn vị đầu tiên đạt chứng nhận Good Travel Seal – thực hành du lịch bền vững. Đáng nói, toàn khu nghỉ này đều được xây dựng bằng gỗ lắp ghép. Ông chủ của Làng Nhỏ cũng đang quyết tâm làm một triển lãm “Nhà gỗ to trong rừng” vào năm 2026 với các công trình lớn được làm từ gỗ.

Vậy có gì mâu thuẫn khi nhu cầu nghỉ dưỡng dưới tán rừng và việc lấy gỗ xây các khu nghỉ ngay dưới tán rừng lại được du khách yêu thích chữa lành đồng thuận?

Các thiết kế tại Làng Nhỏ đều được làm bằng gỗ.

“Giải toán” bằng việc “lấy gỗ không gây mất rừng”

Tại hội thảo “Tiêu dùng gỗ, biến đổi khí hậu và yêu cầu không gây mất rừng” mới diễn ra chiều 29/1 ở TP. Hồ Chí Minh, ông Nguyễn Mạnh Bình San, chủ khu Làng Nhỏ đã bật mí: Các căn villa và bungalow tại Làng Nhỏ được dựng lên từ nguồn gỗ hợp pháp, cộng thêm yếu tố đảm bảo “hoàn trả tự nhiên” không gây mất rừng.

Kế hoạch “hoàn trả tự nhiên không gây mất rừng” được nhà thiết kế của Làng Nhỏ - kiến trúc sư người Pháp  Olivier Souquet đề xuất trong một bản quy hoạch chi tiết: dùng toàn bộ một vùng diện tích rộng lớn phát triển trồng rừng, bảo bọc xung quanh khu vực được xây dựng công trình. “Đặc biệt, các công trình ở Làng Nhỏ chỉ được phép xây dựng trên diện tích đất xấu và bám sát theo địa hình, đảm bảo các nguyên tắc không tác động môi trường và hạn chế việc thay đổi diện mạo đất hiện hữu”, ông Bình San cho hay.

Ông Nguyễn Mạnh Bình San.

Ông San cũng là người tiên phong ở vai vừa là chủ đầu tư một khu nghỉ dưỡng dưới tán rừng, vừa là người ấp ủ dự án chứng minh cho các kiến trúc sư và nhà đầu tư thấy rõ lợi ích của việc sử dụng gỗ trong các công trình: thỏa mãn các kỹ thuật trong xây dựng và đảm bảo giá thành rẻ hơn hoặc ngang bằng các công trình xây dựng sử dụng chất liệu xây dựng truyền thống.

Tại hội thảo, ông Võ Quang Hà, chủ tịch Hiệp hội gỗ TP.HCM cũng cho rằng, các nhà kinh doanh gỗ đang đứng trước bước ngoặt khi thị trường xuất khẩu chủ lực ngày càng siết chặt yêu cầu về nguồn gốc hợp pháp và yêu cầu không gây mất rừng. Nhưng với ông Hà đó là tin vui. Vì “việc chủ động thích ứng với các tiêu chuẩn mới không chỉ là yêu cầu bắt buộc để doanh nghiệp tồn tại mà còn là cơ hội để ngành gỗ Việt tái định vị theo hướng minh bạch, có trách nhiệm.

Ông Võ Quang Hà (giữa), TS.Tô Xuân Phúc (trái) và TS. Nguyễn Quang Hiệp (phải).

Ông Hà thậm chí xúc động khi đề cập đến những người dân đang làm rừng sản xuất và những người làm việc tại các làng nghề liên quan đến gỗ và thủ công mỹ nghệ. Với ông, sự minh bạch nếu có sự cụ thể hóa bằng chính sách, thể chế của nhà nước sẽ tạo điều kiện cho người nông dân có cơ hội thêm sinh kế bền vững.

TS. Tô Xuân Phúc, Giám đốc Forest Trends tại Việt Nam cũng phân tích xu hướng tiêu dùng gỗ trong bối cảnh biến đổi khí hậu, đặc biệt yêu cầu không gây mất rừng được lồng ghép vào các chính sách thương mại nhiều quốc gia trên thế giới. Theo ông Phúc, Việt Nam hoàn toàn có thể tận dụng xu hướng này để phát triển rừng trồng và tăng giá trị cho gỗ hợp pháp.

Hội thảo cũng hiến kế các phương án khai thác nhu cầu sử dụng gỗ trong thị trường nội địa vào các công trình, thay vì các doanh nghiệp gỗ chỉ chú trọng xuất khẩu. Trước bối cảnh đó, TS. Lưu Thị Hồng – Phó viện trưởng Viện Vật liệu Xây dựng cho rằng, quá trình chuyển đổi xanh cần một khung tiêu chuẩn rõ ràng và đồng bộ đối với gỗ xây dựng.

TS. Nguyễn Quang Hiệp, Viện trưởng Viện Vật liệu Xây dựng cũng cho biết, lần đầu tiên tại Việt Nam, Bộ Xây dựng đã đưa nội dung “thúc đẩy vật liệu xây dựng gỗ rừng trồng” vào dự thảo quản lý vật liệu xây dựng trong giai đoạn mới, trình hính phủ, năm 2025.

Mặc dù mới là dự thảo, nhưng ông Hiệp cho rằng, đây là bước ngoặt trong chuyển đổi tư duy về phát triển xanh, bền vững trong xây dựng.