Thu hút FDI - Động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế
Chia sẻ
Sau hơn 35 năm thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), Quảng Ninh đã vươn lên trở thành một trong những địa phương dẫn đầu cả nước về thu hút nguồn vốn này. Không chỉ gia tăng về quy mô, FDI đang từng bước khẳng định vai trò là động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, chuyển dịch cơ cấu và hội nhập quốc tế của tỉnh.
UBND tỉnh tổ chức gặp mặt các doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) trên địa bàn tỉnh, ngày 7/4/2026.
Bứt phá về quy mô, nâng tầm vị thế
Quảng Ninh thu hút dự án FDI đầu tiên vào năm 1991, đến nay trên địa bàn tỉnh có 237 dự án FDI còn hiệu lực đến từ 20 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới, với tổng vốn đăng ký gần 16 tỷ USD, trong đó vốn thực hiện đạt gần 10 tỷ USD, tương đương gần 63% vốn đăng ký. Giai đoạn 2016-2020, tổng thu hút vốn FDI của tỉnh đạt gần 2,12 tỷ USD. Giai đoạn 2021-2025 ghi nhận bước tăng trưởng đột phá khi tổng vốn FDI thu hút đạt trên 10,52 tỷ USD, cao gấp gần 5 lần giai đoạn 2016-2020.
Trong 4 tháng đầu năm 2026, Quảng Ninh đã thu hút 222,25 triệu USD vốn FDI, trong đó cấp mới 10 dự án với tổng vốn đăng ký đạt trên 125,33 triệu USD; điều chỉnh tăng vốn 8 lượt dự án với số vốn tăng thêm 96,72 triệu USD.
Những năm gần đây, Quảng Ninh liên tục nằm trong nhóm dẫn đầu cả nước về thu hút FDI. Cụ thể, năm 2022 và 2023 xếp thứ 3, năm 2024 xếp thứ 4 về thu hút FDI. Những con số này phản ánh rõ nét sức hấp dẫn ngày càng lớn của môi trường đầu tư trong tỉnh. Giám đốc Sở Tài chính Phạm Hồng Biên chia sẻ: Quảng Ninh đã chuyển từ thu hút FDI theo chiều rộng sang chiều sâu, ưu tiên dự án công nghệ cao, giá trị gia tăng lớn, thân thiện môi trường.
Sản xuất, đóng gói thiết bị điện tử tại Công ty TNHH Kỹ thuật điện tử Tonly Việt Nam (KCN Đông Mai).
Với mục tiêu trở thành trung tâm công nghiệp chế biến, chế tạo, công nghiệp công nghệ cao, tỉnh Quảng Ninh đã chú trọng thu hút các dự án FDI vào địa bàn khu công nghiệp, khu kinh tế (KCN, KKT). Hiện tại địa bàn KCN, KKT có 165/237 dự án đăng ký đầu tư, với tổng vốn đạt 9,22 tỷ USD, chiếm 57,7% tổng vốn FDI toàn tỉnh; số vốn đầu tư ngoài KCN, KKT là 6,76 tỷ USD, chiếm 42,3% tổng vốn FDI toàn tỉnh.
Nguồn vốn FDI đã đầu tư vào 16/22 ngành kinh tế quốc dân, đứng đầu là ngành công nghiệp chế biến, chế tạo với 152 dự án, tổng vốn đầu tư đăng ký đạt 8,28 tỷ USD, chiếm 51,8% tổng vốn đăng ký đầu tư toàn tỉnh. Tiếp theo là các ngành sản xuất và phân phối điện, khí đốt, nước nóng, hơi nước, với 5 dự án, tổng vốn đăng ký 4,46 tỷ USD, chiếm 27,9% vốn FDI toàn tỉnh; ngành Xây dựng có 10 dự án, với tổng vốn đăng ký đạt 1,66 tỷ USD, chiếm 10,4% vốn đầu tư FDI toàn tỉnh; còn lại là các ngành kinh doanh bất động sản, vận tải, kho bãi, bán buôn, bán lẻ.
Không chỉ gia tăng về lượng, khu vực FDI đã trở thành một trụ cột quan trọng của nền kinh tế địa phương. Giai đoạn 2021-2025, khu vực FDI đóng góp khoảng 7,5% GRDP của tỉnh, với tốc độ tăng trưởng bình quân 24,7%/năm. Dù tỷ trọng chưa lớn, nhưng tốc độ tăng trưởng cao cho thấy vai trò ngày càng rõ nét của khu vực này trong cơ cấu kinh tế. Đáng chú ý, vốn FDI chiếm tới 22% tổng vốn đầu tư toàn xã hội, khẳng định vai trò là nguồn lực quan trọng thúc đẩy phát triển.
Trong lĩnh vực xuất, nhập khẩu, khu vực FDI giữ vai trò chủ lực khi chiếm trên 80% tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu của doanh nghiệp toàn tỉnh giai đoạn 2021-2025. Điều này cho thấy FDI không chỉ góp phần mở rộng sản xuất, mà còn là lực lượng dẫn dắt hội nhập kinh tế quốc tế.
Lắp ráp ô tô tại Nhà máy ô tô Thành Công Việt Hưng (KCN Việt Hưng).
Về ngân sách, giai đoạn 2021-2025, khu vực FDI đóng góp gần 17.000 tỷ đồng, tăng 21,9% so với giai đoạn 2016-2020. Bà Nguyễn Thị Bùi, Tổng Giám đốc điều hành đối ngoại, Giám đốc phát triển thị trường năng lượng mới, Tập đoàn Texhong tại Việt Nam, cho biết: Môi trường đầu tư minh bạch, hạ tầng đồng bộ là yếu tố giúp doanh nghiệp yên tâm mở rộng sản xuất tại Quảng Ninh. Mục tiêu của Tập đoàn trong thời gian tới đây sẽ tiếp tục đồng hành cùng Quảng Ninh trong việc thu hút nhiều hơn nữa nguồn vốn, dự án FDI đầu tư vào địa bàn tỉnh nói chung, vào KCN Hải Hà nói riêng.
Một trong những điểm nổi bật là sự chuyển dịch rõ nét trong định hướng thu hút đầu tư của tỉnh. Nếu giai đoạn 2016-2020, suất đầu tư bình quân chỉ khoảng 1 triệu USD/ha, thì giai đoạn 2021-2025 đã tăng lên 13,12 triệu USD/ha, cao hơn mức bình quân cả nước. Đồng thời, quy mô sử dụng đất bình quân giảm mạnh từ 41,32ha xuống còn 4,41ha/dự án, cho thấy xu hướng ưu tiên dự án công nghệ cao, sử dụng đất hiệu quả.
Sự xuất hiện của các “ông lớn” như Jinko Solar, Foxconn, Lite-on… đã góp phần hình thành chuỗi sản xuất công nghiệp hiện đại, tạo nền tảng cho công nghiệp hóa và giải quyết việc làm, phúc lợi xã hội cho người dân. Nếu như năm 2016, các dự án có vốn FDI giải quyết việc làm cho 21.000 lao động, thì đến hết năm 2025 đã tăng lên 50.000 lao động, với mức thu nhập bình quân đạt 9,4 triệu đồng/người/tháng.
Thu hút vốn FDI chất lượng cao
Trên thực tế, bên cạnh kết quả tích cực, trong thu hút vốn FDI ở Quảng Ninh vẫn còn một số tồn tại. Trước hết, hiệu quả đóng góp vào ngân sách và GRDP chưa tương xứng với quy mô vốn đầu tư. Dù chiếm 22% tổng vốn đầu tư xã hội, nhưng FDI chỉ đóng góp khoảng 7,5% GRDP. Đáng chú ý, chỉ 40-45% doanh nghiệp FDI thực sự phát sinh nguồn thu ngân sách, phần lớn là còn đang trong thời gian ưu đãi, hoặc hoạt động chưa hiệu quả. Điều này tiềm ẩn rủi ro về tính bền vững của nguồn thu.
KCN Hải Hà - Một trong những KCN chuyên biệt của lĩnh vực dệt may.
Mặt khác, liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước còn hạn chế, tỷ lệ nội địa hóa thấp, tác động lan tỏa chưa cao. Ngoài ra, vẫn còn tình trạng một số dự án chấm dứt hoạt động (20 dự án giai đoạn 2021-2025), phản ánh những thách thức trong lựa chọn, sàng lọc nhà đầu tư. Một chuyên gia kinh tế nhận định: Quảng Ninh đã thu hút được số lượng FDI lớn, nhưng bài toán hiện nay là nâng cao chất lượng, tăng tính lan tỏa và giá trị gia tăng nội địa. Quảng Ninh cần phải tính toán, có những giải pháp hết sức chặt chẽ để vừa thu hút được nguồn vốn, nhưng cũng phải đảm bảo được dòng vốn đó sinh lời, đóng góp nhiều cho ngân sách địa phương. Hạn chế tối đa lựa chọn dự án sử dụng công nghệ lạc hậu, chiếm dụng tài nguyên (đất, nước, điện), phát thải lớn và tiêu hao nguồn nhân lực.
Từ thực tiễn trên, yêu cầu đặt ra là chuyển mạnh từ “thu hút” sang “chọn lọc” và “nâng cao chất lượng” vốn FDI. Trước hết, cần tiếp tục hoàn thiện quy hoạch, phát triển hạ tầng đồng bộ, nhất là tại các KCN, KKT trọng điểm như Sông Khoai, Bắc Tiền Phong, Nam Tiền Phong… để đón dòng vốn lớn, công nghệ cao.
Cùng với đó, tỉnh cần đổi mới phương thức xúc tiến đầu tư theo hướng chủ động tiếp cận các tập đoàn đa quốc gia, nhà đầu tư chiến lược. Một nhiệm vụ quan trọng là nâng cao năng lực doanh nghiệp trong nước, thúc đẩy liên kết chuỗi, tăng tỷ lệ nội địa hóa, qua đó phát huy hiệu ứng lan tỏa của FDI. Đồng thời, cần chú trọng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đầu tư hạ tầng xã hội, nhà ở công nhân, tạo điều kiện ổn định lâu dài cho người lao động.
Sản xuất tấm quang năng tại Nhà máy Jinko Solar (KCN Sông Khoai).
Ông Trương Mạnh Hùng, Trưởng Ban Quản lý KKT tỉnh, cho biết: Thu hút FDI trong giai đoạn tới không chỉ là thu hút vốn, mà là thu hút công nghệ, quản trị và giá trị gia tăng. Bám sát nhiệm vụ, mục tiêu được UBND tỉnh đề ra trong năm 2026 và những năm tiếp theo, hiện nay Ban Quản lý KKT tỉnh đang phối hợp chặt chẽ với các sở, ngành, địa phương liên quan thực hiện rà soát, đầu tư hoàn thiện hệ thống hạ tầng kết nối, hạ tầng điện, nước đến các KCN, KKT để thúc đẩy thu hút nguồn vốn FDI vào địa bàn. Mục tiêu cao nhất năm 2026 là thu hút được trên 3 tỷ USD vốn FDI vào tỉnh, tạo động lực cho tăng trưởng.
Trước mục tiêu thu hút vốn FDI đề ra, ngày 7/4 vừa qua, đồng chí Bùi Văn Khắng, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh, đã trực tiếp nghe những kiến nghị, đề xuất của doanh nghiệp FDI, từ đó nắm bắt tình hình, đưa ra những giải pháp tháo gỡ kịp thời. Qua tổng hợp của Sở Tài chính, hiện trên địa bàn tỉnh có 32 kiến nghị của 18 doanh nghiệp FDI đang trực tiếp đầu tư vào tỉnh. Trong đó có 13 kiến nghị về giải quyết lao động, 8 kiến nghị về hạ tầng, 6 kiến nghị về đất đai và 5 kiến nghị về thủ tục hành chính.
Tại hội nghị này, đồng chí Chủ tịch UBND tỉnh chỉ đạo các sở, ngành, địa phương phải phát huy vai trò của người đứng đầu “dám nghĩ, dám nói, dám làm, dám chịu trách nhiệm” vì lợi ích chung để đồng hành, tháo gỡ triệt để những khó khăn, vướng mắc cho cộng đồng doanh nghiệp, nhà đầu tư, trong đó có nhà đầu tư FDI. Đồng chí Chủ tịch UBND tỉnh tái khẳng định, chính quyền địa phương 2 cấp của Quảng Ninh luôn nhất quán phương châm hành động: “Lợi ích hài hòa, rủi ro chia sẻ; đã nói là làm, đã cam kết là sẽ thực hiện”. Đây không chỉ là cam kết chính trị, mà còn là nguyên tắc xuyên suốt trong điều hành, qua đó tạo dựng niềm tin, sự ổn định và môi trường đầu tư minh bạch, hấp dẫn đối với cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp FDI.
Quảng Ninh sẽ thu hút dự án FDI có công nghệ tiên tiến, hiện đại. (Trong ảnh: Dây chuyền sản xuất thiết bị, lắp ráp ô tô tại Nhà máy ô tô Thành Công Việt Hưng).
Những kết quả đạt được trong thu hút FDI thời gian qua đã góp phần quan trọng đưa Quảng Ninh trở thành một cực tăng trưởng năng động của khu vực phía Bắc và cả nước. Tuy nhiên, trong bối cảnh cạnh tranh thu hút đầu tư ngày càng gay gắt, việc nâng cao chất lượng, hiệu quả và tính bền vững của dòng vốn FDI sẽ là yếu tố quyết định. Với định hướng đúng đắn và cách làm bài bản, Quảng Ninh có cơ sở để tiếp tục bứt phá, đưa FDI thực sự trở thành động lực quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.
Từ thực tiễn triển khai ở các địa phương cho thấy, việc cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng của tỉnh...
