Phân tích nhu cầu xây dựng cơ sở dữ liệu du lịch đường sông tại TP.HCM

Chia sẻ

Chia sẻ zalo Chia sẻ zalo Chia sẻ zalo Chia sẻ zalo

TP.HCM có lợi thế hơn 952 km đường sông, tiềm năng phát triển du lịch đường thủy là rất lớn. Đường sông còn có thể đưa vào sử dụng nhằm phục vụ nhu cầu học tập của sinh viên ngành du lịch và khách tham quan du lịch thành phố.

Thành phố Hồ Chí Minh là không chỉ là Trung tâm kinh tế - văn hóa, xã hội, khoa học - công nghệ lớn của Việt Nam, mà còn là cả khu vực ASEAN và châu Á, với hệ thống giao thông thủy, bộ và hàng không phát triển kết đã nối với các vùng trong cả nước và quốc tế. Đặc biệt hệ thống sông ngòi chằng chịt với hơn 952 km đường sông của Thành phố không chỉ tạo ra tuyến giao thông đường thủy thuận lợi, thông suốt toàn Thành phố và với các tỉnh lân cận và Campuchia, đó đều là những vùng trù phú với thiên nhiên trong lành, cây trái xum xuê, người dân chất phát, hiền hòa với văn hóa đặc trưng điều mà khách du lịch luôn muốn ghé thăm.

Tuy nhiên, nguồn tài nguyên đường sông phong phú do thiên nhiên ban tặng đó chưa được Thành phố khai thác một cách hiệu quả để phát triển du lịch và du lịch đường sông có nhiều nguyên nhân, trong đó có việc thiếu cơ sở dữ liệu đầy đủ, sự phong phú và chính xác về tuyến du lịch đường sông của Thành phố Hồ Chí Minh. Từ ý nghĩa đó, bài viết đi vào trình bày những vấn đề cần thiết, cũng như đề xuất những nội dung cơ bản cần có của cơ sở tuyến du lịch đường sông nhằm phục vụ nhu cầu học tập của sinh viên ngành du lịch và khách tham quan du lịch Thành phố Hồ Chí Minh.

Tạp chí Du lịch TP.HCM đăng tải toàn văn bài nghiên cứu của nhóm tác giả.

1. Giới thiệu

Cơ sở dữ liệu (Database) được hiểu là một tập hợp các dữ liệu có tổ chức, thường được lưu trữ và truy cập điện tử từ hệ thống máy tính. Khi cơ sở dữ liệu phức tạp hơn, chúng thường được phát triển bằng cách sử dụng các kỹ thuật thiết kế và mô hình hóa chính thức.

Hệ thống quản lý cơ sở dữ liệu (Database Management System - DBMS) có các kích thước, khả năng và hiệu suất tăng theo thứ tự độ lớn. Những sự gia tăng hiệu suất này được kích hoạt bởi sự tiến bộ công nghệ trong các lĩnh vực của bộ xử lý, bộ nhớ máy tính, lưu trữ máy tính và mạng máy tính. Sự phát triển của công nghệ cơ sở dữ liệu có thể được chia thành ba thời đại dựa trên mô hình hoặc cấu trúc dữ liệu: điều hướng, quan hệ và hậu quan hệ.

Trên thực tế, để nâng cao hiệu quả công tác quản lý kinh doanh lữ hành và hướng dẫn, trong những năm qua, Vụ Lữ hành đã phối hợp với Trung tâm Thông tin du lịch (Tổng cục Du lịch) xây dựng và quản lý website cơ sở dữ liệu trực tuyến www.huongdanvien.vn. Trên website này giới thiệu về đội ngũ hướng dẫn viên trên cả nước với những thông tin chi tiết về: ảnh hướng dẫn viên, họ tên, số thẻ, ngày hết hạn thẻ, nơi cấp thẻ, loại thẻ (nội địa hoặc quốc tế), trạng thái thẻ (còn hoạt động hay không), ngoại ngữ hướng dẫn, thời gian kinh nghiệm. Cùng với cơ sở dữ liệu về hướng dẫn viên, Vụ Lữ hành cũng phối hợp với Trung tâm Thông tin du lịch xây dựng website cơ sở dữ liệu về doanh nghiệp kinh doanh lữ hành quốc tế tại địa chỉ: www.quanlyluhanh.vn. Cả hai cơ sở dữ liệu này đã được tích hợp trên trang thông tin điện tử chính thức của Tổng cục Du lịch www.vietnamtourism.gov.vn. Tuy nhiên, cơ sở dữ liệu du lịch đường sông tại TP HCM phục vụ cho sinh viên chuyên ngành du lịch hầu như là lĩnh vực chưa có công trình đề cập đến.

2. Kinh nghiệm phát triển du lịch đường sông trên thế giới

Du lịch đường sông là một loại hình du lịch sinh thái đem đến cho du khách những trải nghiệm thú vị với những cảm giác thư thái khi được hòa mình vào thiên nhiên sông nước. Trên thế giới, đây là loại hình tương đối phát triển và đã để lại ấn tượng, kỷ niệm tốt đẹp trong lòng du với hình ảnh khó quên về loại hình du lịch gắn liền với những dòng sông.

Ở các quốc gia Châu Âu, những công trình kiến trúc đặc sắc nổi tiếng và những con sông đã đi vào huyền thoại trải dài qua các thành phố lớn như Paris, London, Amsterdam… việc khai thác hiệu quả giữa các công trình kiến trúc đặc sắc kết hợp với cảnh quan sông nước, không gian hiện đại cũng như pha trộn nét đặc sắc, sự tinh tế của những cây cầu mang giá trị lịch sử đó chính là một bức tranh hài hòa hấp dẫn du khách tham gia trải nghiệm và thưởng thức các sản phẩm du lịch đường sông.

Tại Ý, là một quốc gia xinh đẹp với những kỳ quan hấp dẫn của thế giới, bên cạnh đó không thể quên nhắc đến thành phố Venice với hệ thống sông ngòi kênh rạch chằng chịt nhiều nhất trên thế giới. Có thể nói những hình ảnh về cư dân địa phương, cách họ sinh hoạt, di chuyển trên sông một cách nhộn nhịp trở thành một sản phẩm du lịch không thể bỏ qua mỗi khi du khách đến với thành phố Venice. Phương tiện hấp dẫn đặc trưng trong khai thác sản phẩm du lịch của thành phố Venice đó chính là thuyền gondala - Đặc trưng của thành phố tình yêu Venice thay vì sử dụng du thuyền, đây là một loại thuyền chèo truyền thống đặc trưng và cực kỳ hấp dẫn thu hút du khách tham gia nhất là vào những dịp lễ hội được tổ chức trên những dòng sông càng làm cho những sản phẩm du lịch càng trở nên phong phú, hấp dẫn.

Tại Mỹ, San Antonio là thành phố lớn thứ hai của tiểu bang Texas và là thành phố lớn thứ 7 ở Hoa Kỳ. Đây là thành phố nổi tiếng trên thế giới với những con sông uốn khúc, hệ thống nước được bảo vệ nên rất sạch cùng với những loại cây và hoa mang nguồn gốc nhiệt đới được trồng hai bên phố River Walk làm cho nơi đây trở thành một điểm đến hấp dẫn với những cây cầu, điệu nhạc du dương đã tạo nên một nét độc đáo riêng của nơi này.

Tại Trung Quốc, nơi có hàng ngàn con sông lớn nhỏ, nhưng có hai con sông quan trọng nhất là sông Hoàng Hà và sông Trường Giang (hay sông Dương Tử) gắn liền với những giá trị về lịch sử và con người hàng ngàn năm như sông Trường Giang, Lệ Giang… Những dòng sông này trở nên nổi tiếng gắn liền với lịch sử hình thành và phát triển của quốc gia này. Bên cạnh đó chính những truyền thuyết kết hợp với cảnh quan nơi đây đã trở thành sản phẩm du lịch nổi tiếng với du khách trên thế giới khi đến với Trung Quốc. Du khách được hòa mình vào dòng nước xanh biếc, khung cảnh lãng mạn của không gian trên chiếc thuyền gỗ được di chuyển theo hệ thống mạch nước để đến với hệ thống chùa chiền và thưởng thức những giá trị văn hóa truyền thống về nghệ thuật, ẩm thực… Chính sự kết hợp độc đáo này đã thu hút một lượng du khách rất lớn tham gia sử dụng sản phẩm đặc trưng này.

Ở Thái Lan một quốc gia có những điều kiện và nét tương đồng với Việt Nam trong khai thác hoạt động du lịch. Thái Lan một quốc gia xinh đẹp và hiếu khách, thu hút hàng chục triệu khách du lịch mỗi năm và luôn đáp ứng làm hài lòng khách du lịch khi đến với xứ sở của nụ cười này. Thái Lan biết kết hợp những giá trị truyền thống vào khai thác hoạt động du lịch, xây dựng nên hệ thống chợ nổi trên sông tương tự như vùng đồng bằng sông Cửu Long, chợ chủ yếu được tạo nên để phục vụ khách du lịch. Những cây cầu gỗ nhân tạo cùng với cảnh quan bắt mắt hai bên tạo cho khách du lịch có cảm giác thích thú. Sản phẩm lưu niệm hàng hóa được buôn bán khá đa dạng về chủng loại, hình thức và cả màu sắc bắt mắt thỏa mãn nhu cầu mua sắm với giá cả hợp lý cho du khách.

Tại thành phố Hồ Chí Minh, các công ty lữ hành đã nắm bắt được nhu cầu thật sự của du khách và thoã mãn những nhu cầu sao cho có lợi và hiệu quả. Tuy nhiên, theo đánh giá của các chuyên gia sản phẩm du lịch đường sông Việt Nam hiện nay chưa thực sự hấp dẫn, chưa có sự khác biệt và khả năng cạnh tranh chưa cao. Sản phẩm du lịch đường sông của Thái Lan được xem là một kinh nghiệm hấp dẫn để Thành phố Hồ Chí Minh vận dụng và khai thác.

3. Thiết kế nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu: Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng và được tiến hành thông qua hai giai đoạn, giai đoạn 1: Nghiên cứu sơ bộ (định tính) và giai đoạn 2: Nghiên cứu chính thức (định lượng). Nghiên cứu sơ bộ (định tính) được thực hiện thông qua kỹ thuật phỏng vấn sâu. Mục đích của phỏng vấn sâu với chuyên gia, người làm công tác du lịch đường sông nhằm khám phá các nhu cầu tham quan, nêu thực trạng hoạt động của khách du lịch đường sông, từ đó đưa ra mô hình xây dựng cơ sở dữ liệu cho du lịch đường sông tại thành phố Hồ Chí Minh.

Nghiên cứu định lượng: Được thực hiện thông qua việc phát bảng câu hỏi khảo sát cho sinh viên chuyên ngành du lịch và Việt Nam học có đào tạo du lịch. Mục đích của nghiên cứu định lượng nhằm kiểm định mô hình và các giả thuyết nghiên cứu. Dữ liệu thu thập từ bảng câu hỏi sẽ được phân tích lần lượt từng bước thông qua phần mềm SPSS để kiểm tra độ tin cậy của thang đo bằng hệ số Cronbach’s alpha để kiểm tra tập giá trị theo thang đo Likert.

Nghiên cứu định tính: Từ kết quả phỏng vấn sâu sẽ có 5 yếu tố ảnh hưởng đến du lịch đường sông tại thành phố Hồ Chí Minh bao gồm: (1) Thông tin về tuyến điểm tham quan; (2) Thông tin về thuyết minh tuyến điểm; (3) Thông tin vui chơi giải trí; (4) Thông tin thực tập và việc làm; (5) Thông tin về nhà cung cấp và tổ chức dịch vụ.

Để đo lường các hoạt động du lịch đường sông tại thành phố Hồ Chí Minh, nghiên cứu sử dụng năm biến độc lập, dùng thang đo Likert 5 để đo lường mức độ đồng ý của người trả lời với 1 là “Không quan trọng”, 2 là “Ít quan trọng”, 3 là “Đáp ứng nhu cầu”, 4 là “Quan trọng” và 5 là “Rất quan trọng”. Tất cả các thang đo đã được thông qua từ nghiên cứu trước đó và sửa đổi cho phù hợp với tình hình hoạt động du lịch đường sông trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh.

Thiết kế bảng câu hỏi định lượng: Bảng câu hỏi được thiết kế nhằm mục đích thu thập các dữ liệu cần thiết cho nghiên cứu định lượng, bảng câu hỏi gồm 2 phần chính: phần thông tin chung và phần đánh giá về các yếu tố ảnh hưởng đến du lịch đường sông.

Phần thông tin chung (từ câu 1 đến câu 4 và phần cuối của phiếu khảo sát) được thiết kế theo thứ tự để thu thập thông tin của sinh viên ngành du lịch tham gia khảo sát nhằm có cơ sở để đánh giá tình hình xây dựng cơ sở dữ liệu du lịch đường sông.

Phần đánh giá mức độ hài lòng của các yếu tố ảnh hưởng được tổng hợp dựa trên các thang đo đã xây dựng ở phần thiết kế nghiên cứu sau khi đã hoàn tất nghiên cứu định tính, các thang đo được xây dựng dưới dạng thang đo likert 5 bậc từ Không quan trọng đến Rất quan trọng đối với du lịch đường sông tại thành phố Hồ Chí Minh.

Hình thức và cỡ mẫu nghiên cứu: Cỡ mẫu: n = 133. Hình thức: Gửi phiếu in trực tiếp (thu hồi khi phiếu khảo sát điền hoàn thành) và Phát phiếu khảo sát trực tiếp.

Phương pháp phân tích dữ liệu: Dữ liệu khảo sát được kiểm tra trước khi đưa vào phân tích, nghiên cứu sử dụng phần mềm SPSS 22.0 để hỗ trợ trong việc phân tích số liệu sau khi được thu thập.

Thống kê mô tả: Trình bày số lượng mẫu đáp ứng yêu cầu để phân tích số liệu, thống kê về du lịch đường sông, vai trò và yêu cầu xây dựng dữ liệu du lịch đường sông tại thành phố Hồ Chí Minh.

Đánh giá độ tin cậy của thang đo: Độ tin cậy của thang đo được đánh giá bằng hệ số Cronbach’s alpha nhằm có thể loại bỏ các biến không phù hợp và hạn chế các biến rác trong quá trình nghiên cứu và kiểm định thang đo. Thang đo có thể chấp nhận được về mặt độ tin cậy và chặt chẽ nếu Cronbach alpha ≥ 0.60.

4. Kết quả nghiên cứu

4.1. Đánh giá vai trò của việc xây dựng cơ sơ dữ liệu đường sông ở TP.HCM

Cơ sở dữ liệu du lịch đường sông tại thành phố Hồ Chí Minh nhằm đáp ứng các vai trò: Phục vụ học tập của sinh viên; Phục vụ công tác nghiên cứu phát triển du lịch đường sông thành phố Hồ Chí Minh; Phục vụ hoạch định chính sách, huy hoạch du lịch phát triển du lịch đường sông thành phố Hồ Chí Minh và Phục vụ nhu cầu khách du lịch cần tiềm hiểu, mở rộng kiến thức về du lịch đường sông tại thành phố Hồ Chí Minh.

Phân tích nhu cầu xây dựng cơ sở dữ liệu du lịch đường sông tại TP.HCM - 1

Các ý kiến vai trò CSDL đường sông về: Phục vụ học tập 77%, Công tác nghiên cứu DLDS, 75,7%, Nhu cầu Khách DL 81,3%, Phục vụ hoạch định chính sách 83% và Quy hoạch phát triển DLDS 71,3 tương đồng nhau và cao nói nên vai trò CSDL đường sông là quan trọng cho nhiều lĩnh vực, thể hiện biểu đồ dưới.

Phân tích nhu cầu xây dựng cơ sở dữ liệu du lịch đường sông tại TP.HCM - 2

Từ những vai trò tích cực trên, dẫn đến việc cần thiết phải xây dựng cơ sở dữ liệu đường sông cho sinh viên ngành du lịch và phổ biến đến khách du lịch. Kết quả khảo sát cho thấy phần lớn sinh viên chuyên ngành du lịch đều biết có cơ sở dữ liệu du lịch đường sông tại thành phố Hồ Chí Minh, thể hiện bảng trên và biểu đồ bên dưới. Tổng cộng có 231 người được khảo sát, 172 người cho biết có CSDLDL đường sông (74.5%), 9 người trả lời không (3.9%) và 50 trường hợp trả lời không biết (21.6%).

Phân tích nhu cầu xây dựng cơ sở dữ liệu du lịch đường sông tại TP.HCM - 3

Phân tích nhu cầu xây dựng cơ sở dữ liệu du lịch đường sông tại TP.HCM - 4

4.2. Yêu cầu về cơ sở dữ liệu du lịch đường sông

Nội dung cơ sở dữ liệu du lịch đường sông cần đảm bảo các tiêu chí: Đầy đủ thông tin tuyến điểm du lịch, hoạt động của sản phẩm du lịch đường sông tại thành phố Hồ Chí Minh từ tuyến tầm ngắn, tuyến tầm trung và tuyến tầm xa. Chính xác về giờ khởi hành, giá cả và những dịch vụ bổ sung cần thiết. Ngoài ra, yêu cầu cơ sở dữ liệu du lịch đường sông cần phải được trình bày dễ hiểu, được thường xuyên cập nhật tin tức, thông tin và được công bố trên internet.

Phân tích nhu cầu xây dựng cơ sở dữ liệu du lịch đường sông tại TP.HCM - 5

Kết quả khảo sát cho thấy những yêu cầu về cơ sở dữ liệu đường sông được tập trung vào các lĩnh vực: Đầy đủ (81.5%), Chính xác (79.8%), Trình bày dễ hiểu (69.5%), Công bố trên Internet (74.7%), Thường xuyên cập nhập (82.8%), yêu cầu khác chỉ chiếm (7.3%), như biểu đồ sau:

Phân tích nhu cầu xây dựng cơ sở dữ liệu du lịch đường sông tại TP.HCM - 6

4.3. Đánh giá sự kỳ vọng vào CSDL đường sông ở TP HCM

Cơ sở dữ liệu du lịch đường sông tại thành phố Hồ Chí Minh mong muốn tập hợp được những thông tin phục vụ cho sinh viên chuyên ngành du lịch và du khách như sau: Về Tuyến/Điểm tham quan: Tập hợp những tuyến điểm mới lạ; Trình bày hấp dẫn, cuốn hút; Đa dạng phong phú, dùng làm tài liệu học tập; Kết nối tốt với các tuyến điểm khác; Dễ dàng truy cập và trích xuất.

Về thuyết minh tuyến điểm: Dễ nhớ, dễ hiểu, có tính giải trí, gây sự tò mò; Phong phú hữu ích, làm tài liệu học tập; Trình bày ngắn gọn, rõ ràng mạch lạc; Có nhiều tài liệu trích dẫn hay, có hình ảnh minh họa và được Cập nhật thường xuyên.

Về dịch vụ vui chơi giải trí: Có chương trình giải trí; Giá cả phù hợp với sinh viên - học sinh; Chương trình biểu diễn có thay đổi và cập nhật; Chương trình biểu diễn phù hợp với sinh viên (nội dung và thời gian) và Dễ dàng tiếp cận (đặt dịch vụ + di chuyển).

Về thực tập và việc làm: Thông tin thực tập và việc làm cho sinh viên; Thăng tiến và lương cao trong công việc; Làm việc bán thời gian; Trau dồi kỹ năng giao tiếp, tìm kiếm cơ hội mới; Cơ hội hiểu biết và kết nối sau khi ra trường.

Thông tin về nhà cung cấp và tổ chức dịch vụ: Công ty cung cấp dịch vụ vận chuyển; Công ty du lịch; Nhà hàng/ Khách sạn; Dịch vụ liên quan khác (như quán bar, massage, xe máy, xích lô, mua sắm…) và Hướng dẫn viên du lịch.

Thông tin lưu trữ chung: Văn bản giấy dạng tham khảo lưu hành nội bộ khoa; Văn bản giấy dạng tham khảo để trong thư viện trường; CNTT và internet là cần thiết cho tìm kiếm thông tin; Lưu trữ trên website riêng và được cập nhật thường xuyên hay lưu trữ khác qua fanpage, blog…

Phân tích nhu cầu xây dựng cơ sở dữ liệu du lịch đường sông tại TP.HCM - 7

Ảnh: Tổng cục Du lịch Việt Nam.

Kết luận

Thành phố Hồ Chí Minh có rất nhiều lợi thế để phát triển du lịch đường sông với hệ thống kênh rạch, sông ngòi nằm giữa lòng thành phố có chiều dài hàng chục km. Đặc biệt, tuyến kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè, Tàu Hủ - Bến Nghé bao trọn cả khu vực trung tâm của thành phố gồm các quận 1, 3, 5, 10.

Tài nguyên tự nhiên phục vụ phát triển du lịch nằm tập trung chủ yếu ven sông ngòi, kênh rạch và bờ biển. Nhiều sông, kênh nội ngoại thành, ngoài chức năng tiêu - thoát nước còn góp phần tôn tạo cảnh quan môi trường đô thị nói chung và phát triển hoạt động dịch vụ du lịch thỏa mãn nhu cầu nghỉ ngơi giải trí. Trên nhiều hướng tuyến sông, kênh còn được sử dụng cho nhu cầu giao lưu văn hóa, tham quan, du lịch thưởng ngoạn trên sông. Ngoài ra, hệ thống đường sông của thành phố còn liên kết được với các sản phẩm du lịch làng nghề, vườn cây ăn trái ở nhiều địa phương.

Du lịch đường sông trên thế giới rất được ưa chuộng, được nhiều người quan tâm. Trong những năm gần đây, du lịch đường sông tại TP HCM đã được ngành du lịch thành phố đầu tư, phát triển. Đến nay có nhiều bài báo, tạp chí khai thác về vấn đề này, đồng thờ cũng có nhiều sản phẩm du lịch đường sông được đưa vào khai thác để đáp ứng nhu cầu khách du lịch trong và ngoài nước. Tuy nhiên, các tuyến điểm du lịch đường sông hiện nay ở TP HCM chưa có xây dựng cơ sở dữ liệu về tour tuyến để phục vụ cho đào tạo sinh viên chuyên ngành du lịch. Do vậy, cần thiết xây dựng cơ sở dữ liệu du lịch đường sông tại Thành phố Hồ Chí Minh cho sinh viên ngành du lịch, từ đó đánh giá điểm mạnh, điểm yếu để đề xuất giải pháp góp phần phát triển loại hình du lịch đường sông còn khá mới mẻ này.

Tài liệu tham khảo

1. Châu Văn Bình (2015), Phát triển du lịch đường sông tại TP. HCM (Luận văn Thạc sỹ), Trường ĐH KHXH &NV - ĐH QG Hà Nội.

2. Trần Huy Hùng Cường (2006), Giới thiệu các tuyến du lịch Nam Bộ, Nxb Trẻ.

3. Sơn Nam (2014), Đồng bằng sông Cửu Long - nét sinh hoạt xưa & văn minh miệt vườn, Nxb Trẻ.

4. Bửu Ngôn (2012), Du lịch 3 miền – Nam, Nxb Thanh Niên.

5. Huỳnh Minh (2002), Định Tường Xưa, Nxb Thanh Niên.

6. Nguyễn Thị Thu (2011), Địa danh du lịch Việt Nam, Nxb Từ điển Bách Khoa

7. Trần Diễm Thúy (2015), Văn hóa du lịch, Nxb Văn hóa thông tin

8. Phan Huy Xu (2011), Bàn về văn hóa du lịch Việt Nam, Nxb Tổng hợp Thành Phố Hồ Chí Minh.

9. Phan Huy Xu (2012), Những mảng màu du lịch Việt Nam, Nxb Tổng hợp Thành Phố Hồ Chí Minh.

Chia sẻ

Chia sẻ zalo Chia sẻ zalo Chia sẻ zalo Chia sẻ zalo

Đinh Thị Quỳnh Như, Nguyễn Đường Giang

CLIP HOT