Những ngày đầu xuân Bính Ngọ 2026, cây gạo hơn 100 tuổi nở hoa đỏ rực, nổi bật giữa làng quê yên bình ven bờ nam Sông Trà Khúc hấp dẫn người dân và du khách đến tham quan, chụp ảnh ở xã Trà Giang, tỉnh Quảng Ngãi.
Theo các bậc lão nông ở thôn An Tráng, xã Trà Giang, trước đây khu vực Bàu Vừng nằm sát bến đò cũ bên sông Trà Khúc – nơi người dân Nghĩa Thắng ở bờ nam qua lại xã Tịnh Sơn ở bờ bắc. Theo thời gian, phù sa bồi đắp, bãi đất ven sông lấn dần ra phía ngoài, bến đò không còn, khiến miếu và cây gạo ngày càng cách xa dòng nước.
Ông Nguyễn Hoàng, 74 tuổi, người trông coi miếu, kể rằng trước đây ở khu vực này từng xảy ra một vụ đắm đò. Để tưởng nhớ những người xấu số, người xưa dựng một ngôi miếu nhỏ.
“Hơn trăm năm trước, cây gạo này mọc lên bên vách miếu, lớn dần theo năm tháng, khiến miếu cũ bị hư hỏng. Người dân nơi đây quan niệm, cây gạo linh thiêng nên không ai nỡ chặt bỏ. Thay vào đó, bà con góp công, góp của xây miếu mới bên cạnh, giữ lại cây như một phần hồn cốt của làng”, ông Hoàng kể lại câu chuyện được truyền đời từ thế hệ cha ông đi trước.
Cây gạo cao hơn 20 m, thân thẳng vươn lên trời cao, đường kính gốc khoảng 3 m. Từ thân cây xù xì, nhiều tán lớn xòe rộng, những cành khẳng khiu đã rụng hết lá nay chen nhau bung nở từng chùm hoa đỏ au, to bằng nắm tay người trưởng thành. Dưới ánh nắng xuân, sắc đỏ tươi thắm càng thêm rực rỡ nổi bật trên nền màu xanh mướt của cây lúa, tạo nên bức tranh đồng quê thơ mộng, cuốn hút kỳ lạ.
Năm nay, cây gạo nở hoa sớm, trùng đúng dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 nên người dân và du khách tìm đến tham quan, chụp ảnh. “Thông thường phải đến tháng 3 dương lịch, sau Tết khoảng một tháng, cây mới bắt đầu nở rộ. Năm nay hoa bung sớm, đỏ rực cả một vùng trông đẹp mê”, ông Nguyễn Tiến, người dân ở thôn An Tráng cho hay.
Mùa hoa gạo nở, thiên nhiên quanh vùng như được đánh thức. Từ sáng sớm, các loài chim kéo về đậu kín các tán cây, ríu rít gọi nhau. Ong bướm chấp chới quanh những cánh hoa dày, hút mật, làm tăng thêm sức sống cho vùng quê ven sông. Tiếng chim hòa cùng tiếng gió thổi qua cánh đồng lúa tạo nên bản hòa ca rộn ràng giữa không gian thanh bình, khiến ai đứng dưới gốc cây cũng thấy lòng mình lắng lại.
Cây hoa gạo – còn gọi là mộc miên hay pơ-lang (tên khoa học Bombax ceiba) – là loài cây thân gỗ lớn thuộc họ Cẩm quỳ (Malvaceae). Cây thường cao từ 10–20 m, thân thẳng, có gai nhọn, lá kép chân vịt và rụng lá vào mùa đông. Hoa gạo đỏ cam rực rỡ, cánh dày, mọc thành chùm ở đầu cành, thường nở vào tháng 3–4, báo hiệu mùa xuân chuyển sang hè. Khi hoa tàn, quả chín bung ra lớp bông trắng mịn như sợi bông gòn, từng được người dân dùng để nhồi gối, đệm. Ở Việt Nam, hoa gạo còn được gọi là “hoa tháng Ba”, gắn liền với ký ức làng quê, đình chùa và đời sống tâm linh.
Tại thôn An Tráng, cây gạo cổ thụ không chỉ là một cá thể thực vật lâu năm mà còn là “chứng nhân” của bao đổi thay. Từ thời bến đò tấp nập, qua những lần bồi lở của sông Trà Khúc, đến nhịp sống hôm nay, cây vẫn lặng lẽ vươn mình, mỗi năm lại thắp lên sắc đỏ báo hiệu mùa mới.
Miếu Bàu Vừng hiện có ban quản lý khoảng 20 người, trong đó ba người đảm nhận việc quét dọn, hương khói. Mọi chi phí cúng tế đều do dân làng tự nguyện đóng góp, tùy theo tấm lòng. Vào mùng Một và Rằm hằng tháng, người dân lại đến thắp hương, cầu an. Những dịp lễ lớn như Giỗ Tổ Hùng Vương (10/3 âm lịch) hay ngày 25 tháng Chạp, dân làng tổ chức cúng tế, dựng nêu trang trọng.
Chính nhờ sự hiện diện của cây gạo cổ thụ mà không gian miếu Bàu Vừng càng thêm đặc biệt. Mỗi mùa hoa nở, sắc đỏ phủ kín tán cây như tấm áo choàng nổi bật giữa đồng xanh, khiến ngôi miếu nhỏ càng thêm linh thiêng, ấm áp.
Giữa nhịp sống hiện đại đang dần len lỏi về làng quê, cây hoa gạo hơn 100 năm tuổi vẫn lặng ví như ngọn lửa ký ức không bao giờ tắt. Mỗi mùa xuân về, khi sắc đỏ lại bừng lên giữa nền lúa xanh, người dân An Tráng không chỉ ngắm một mùa hoa đẹp, mà còn được nhắc nhớ về cội nguồn, về những phận người năm xưa và về sự bền bỉ của thời gian trên mảnh đất ven sông Trà Khúc hiền hòa.
