UBND TP.HCM lắng nghe ý kiến của doanh nghiệp để hoàn thiện Luật Đô thị đặc biệt

Mới đây, UBND TP.Hồ Chí Minh đã tổ chức Hội thảo lấy ý kiến doanh nghiệp đối với Dự thảo Luật Đô thị đặc biệt. Nội dung Luật này hướng đến mục tiêu giúp TP.Hồ Chí Minh phát triển nhanh và bền vững hơn, tạo ra môi trường đầu tư ổn định cho doanh nghiệp.

Phát biểu tại hội thảo, Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Được nhấn mạnh: Tiếng nói của cộng đồng doanh nghiệp rất quan trọng, được xem như cơ sở thực tiễn cốt lõi để hoàn thiện dự thảo Luật.

Chủ tịch UBND TP.HCM phát biểu tại Hội thảo

Ban lãnh đạo Thành phố cho biết, tốc độ tăng trưởng của TP.HCM trong suốt 5 nhiệm kỳ liên tiếp luôn đạt 2 chữ số và tiếp tục ghi nhận những tín hiệu bứt phá mạnh mẽ với GDRP đạt 8,27% trong quý I/2026.

Tuy nhiên, ban lãnh đạo của Thành phố cũng thẳng thắn nhìn nhận rằng, các đặc thù của các cơ chế hiện tại đang dần không còn phù hợp với xu hướng phát triển mà Thành phố hướng tới. Do đó, nhằm kiến tạo động lực mới để TP. HCM phát triển theo hướng siêu đô thị, củng cố niềm tin và thu hút dòng vốn FDI, một hành lang pháp lý mới mang tính dài hạn và ổn định thông qua Luật Đô thị đặc biệt là cấp thiết.

Trao cơ chế tự chủ phù hợp cho doanh nghiệp

Dựa trên tình hình thực tiễn quan sát được từ các hoạt động kinh doanh, đại diện đến từ Công ty Gemadept, Tập đoàn Becamex và Tập đoàn Sun Group đã đưa ra các đề xuất thuộc các vấn đề khác nhau, nhằm nâng cao tính toàn diện cho dự thảo Luật.

Đại diện Công ty Gemadept đề xuất các vấn đề liên quan đến các hoạt động cảng biển và logistics, đại diện Công ty cho rằng, tăng cường vận tải thuỷ nội địa là cần thiết để giúp giảm áp lực lên hạ tầng giao thông hiện nay. 

Đồng thời, phía Công ty cũng đề xuất TP. Hồ Chí Minh nên có lộ trình di dời các bến cảng ra khỏi khu vực nội đô. Các dự án chồng lấn về không gian biển như cầu vượt, điện gió, v.v. cũng cần được nghiên cứu kỹ lưỡng về phương án lẫn cách thức thực hiện, tránh gây ảnh hưởng đến quy hoạch cảng biển. Cuối cùng, cơ chế an ninh, an toàn và cứu hộ - cứu nạn cho trung tâm cảng biển - logistics cũng là vấn đề đáng được lưu tâm.

Về phía Đại diện Tổng Công ty Becamex IDC, ông Nguyễn Thế Duy kiến nghị Thành phố cần phát huy tốt hơn vai trò của các doanh nghiệp Nhà nước. Bởi lẽ, các doanh nghiệp Nhà nước đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển các cơ sở hạ tầng cho đô thị, là nền tảng quan trọng để giảm các áp lực về ngân sách và giá trị cộng đồng.

Đồng thời, Becamex còn đề xuất mở rộng khái niệm TOD (phát triển đô thị theo trục giao thông). Ông Duy nhấn mạnh rằng, mô hình TOD nên được mở rộng với đường sắt quốc gia, quốc tế, cảng biển, trung tâm logistics và các đầu mối giao thông lớn, chứ không chỉ gói gọn xung quanh khu vực ga Metro.

Ở khía cạnh khác, ông Duy cho rằng, Luật Đô thị đặc biệt cần cho phép Thành phố linh hoạt hơn và tích cực tháo gỡ các điểm nghẽn về quy hoạch, sử dụng đất và triển khai các dự án. Sự khơi thông về thủ tục sẽ giúp các công trình hạ tầng được hoàn thành nhanh hơn, thúc đẩy tốc độ triển khai các dự án. Từ đó, người dân sẽ được hưởng lợi sớm hơn từ các dự án cộng đồng.

Theo bà Nguyễn Thái Hoài Anh, Đại diện của Tập đoàn Sun Group, điểm hạn chế lớn nhất hiện nay vẫn là giải phóng mặt bằng, thủ tục đầu tư và quy trình triển khai dự án quy mô lớn. 

Sử dụng hình mẫu từ cơ chế tương tự từng được áp dụng tại Vân Phong (Khánh Hoà), đại diện Sun Group đề xuất Thành phố mở rộng các cơ chế cho phép HĐND TP. Hồ Chí Minh quyết định các chỉ tiêu quy hoạch kiến trúc khác với quy chuẩn quốc gia - đối với các dự án của nhà đầu tư chiến lược. 

Theo đó, bà Hoài Anh đề xuất Thành phố cho phép các nhà đầu tư chiến lược được ứng tiền giải phóng mặt  bằng, đo đạc, kiểm đếm trước khi hoàn tất lựa chọn nhà đầu tư. Đại diện Sun Group cho rằng, cơ chế này sẽ giúp rút ngắn thời gian giao đất cho các dự án lớn. Ngoài ra, các cơ chế đặc thù về bồi thường, giải phóng mặt bằng cho các dự án trọng điểm, cũng như thời hạn thị thực cho các chuyên gia, nhà khoa học và người nước ngoài tham gia cũng nên được bổ sung.

Song song, Sun Group cũng đề nghị Thành phố được trao thẩm quyền xử lý nhanh các vướng mắc thực tiễn, đặc biệt là trong trường hợp pháp luật hiện hành chưa kịp sửa đổi.

Rút ngắn thời gian xử lý các hồ sơ, thủ tục hành chính

Để tránh tình trạng đánh mất lợi thế cạnh tranh do thời gian xử lý hồ sơ kéo dài, nhất là đối với các doanh nghiệp kinh doanh lĩnh vực AI, bán dẫn hay công nghệ số, đại diện Becamex đề xuất các thủ tục được xử lý theo cơ chế rút gọn. Thậm chí, Đại diện Công ty còn đề xuất áp dụng các nguyên tắc như “quá hạn xem như chấp thuận” để giảm thời gian chờ đợi của các doanh nghiệp công nghệ cao. 

Đồng tình với ý kiến này, ông Nguyễn Ngọc Hoà, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp TP.Hồ Chí Minh, kiến nghị Thành phố tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý theo hướng ổn định, đồng bộ và đặc biệt là tạo tính chủ động cao hơn. 

Đối với các cơ chế phân cấp, phân quyền, ông Hoà cho rằng, Thành phố nên đẩy mạnh chuyển đổi số để các thủ tục hành chính được xử lý theo hướng số hoá. Điều này giúp các dữ liệu được liên thông, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ. Đồng thời, việc xử lý hồ sơ và thủ tục dạng số hoá cũng giúp đảm bảo tính công khai, minh bạch trong quá trình giải quyết thủ tục và lựa chọn nhà đầu tư. 

Bên cạnh các đề xuất trên, TS. Đinh Hồng Kỳ, Chủ tịch Hội Doanh nghiệp Xanh đề xuất Luật nên có một chương hoặc mục riêng về “Cơ chế thử nghiệm chính sách có kiểm soát” (Regulatory Sandbox) với các nhóm và cơ chế cụ thể khác nhau. Theo ông. Các cơ chế này cho phép doanh nghiệp thử nghiệm cơ chế mới được “miễn trừ pháp lý có kiểm soát”, “thử nghiệm thất bại nhưng không bị hình sự hoá”.

Đồng tình với đề xuất mô hình sandbox do đại diện Hội Doanh nghiệp Xanh đề xuất, nhưng ông Nguyễn Ngọc Hoà cũng nhấn mạnh rằng, để cơ chế này phát huy hiệu quả thực chất, cơ chế bảo vệ pháp lý rõ ràng với doanh nghiệp là điều cần thiết. Đồng thời, doanh nghiệp cũng phải đầu tư lớn và thực chất về công nghệ, hạ tầng và vận hành, đảm bảo thực hiện đúng quy chế thử nghiệm được cơ quan thẩm quyền phê duyệt.

Toàn cảnh Hội thảo về Dự thảo Luật Đô thị đặc biệt (Ảnh: UBND TP.HCM)

Cơ chế “mở hơn” nhưng cần lưu ý về các rủi ro pháp lý

Tuy nhiên, theo nhận định từ đại diện của Công ty Cổ phần Bất động sản Bản Việt (VCRE), việc mở rộng mạnh các cơ chế cũng cần có những giới hạn nhất định, tránh các xung đột pháp luật và rủi ro thực thi trong tương lai. 

Đại diện VCRE cho rằng, các cơ chế mới như TOD, điều chỉnh quy hoạch, khai thác không gian hay các ngoại lệ cho các dự án lớn, dự án trọng điểm hiện nay có biên độ rất rộng. Vì thế, VCRE đề xuất Thành phố bổ sung thêm các tiêu chí kỹ thuật, cơ chế tài chính đi kèm với các điều kiện áp dụng, hậu kiểm và các giới hạn pháp lý rõ ràng, chặt chẽ. Các cơ chế ngoại lệ cũng cần được xác định rõ nghĩa vụ tài chính, quyền khai thác để các nhà đầu tư hiểu rõ và giảm nguy cơ tranh chấp pháp lý về sau.

Đồng thời, VCRE cho biết, các cơ chế đặc thù chỉ nên được áp dụng với các dự án thật sự chiến lược hoặc cấp bách. Các dự án này cần có tiêu chí rõ ràng, và đòi hỏi sự giám sát chặt chẽ từ cơ quan thẩm quyền để tránh tình trạng “ngoại lệ hoá” hàng loạt.

Kết luận Hội thảo, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường cho biết các ý kiến đều được Ban Tổ chức Hội thảo tiếp thu, ghi nhận và tổng hợp đầy đủ để tiếp tục hoàn thiện dự thảo Luật Đô thị đặc biệt. Đồng thời, bên cạnh việc tạo điều kiện để doanh nghiệp, hiệp hội có môi trường phát triển ổn định, dự thảo Luật vẫn cần đảm bảo tính hài hòa giữa lợi ích của Nhà nước - nhà đầu tư và người dân.

Theo ông Cường, các đề xuất trong Hội thảo sẽ tiếp tục được nghiên cứu để thể chế hoá trong Luật.