Kế hoạch tái cơ cấu của Sacombank của ông Dương Công Minh vì sao mà bỏ ngỏ?

Từng được kỳ vọng sẽ chính thức cán đích vào năm 2026, tuy nhiên, diễn biến mới nhất từ Hội đồng quản trị Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín (Sacombank) đã khiến thị trường bất ngờ khi đề xuất gia hạn Đề án tái cơ cấu thêm 4 năm. Việc kéo dài lộ trình đến hết năm 2030 cho thấy những "nút thắt" pháp lý và chất lượng tài sản nội bảng đang là rào cản lớn, khiến mục tiêu đưa ngân hàng trở lại quỹ đạo bình thường vẫn còn nằm ở thì tương lai.

Từng được kỳ vọng sẽ chính thức cán đích vào năm 2026, tuy nhiên, diễn biến mới nhất từ Hội đồng quản trị Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín (Sacombank) đã khiến thị trường bất ngờ khi đề xuất gia hạn Đề án tái cơ cấu thêm 4 năm. Việc kéo dài lộ trình đến hết năm 2030 cho thấy những "nút thắt" pháp lý và chất lượng tài sản nội bảng đang là rào cản lớn, khiến mục tiêu đưa ngân hàng trở lại quỹ đạo bình thường vẫn còn nằm ở thì tương lai.

Theo đó, hành trình tái thiết Sacombank dưới thời Chủ tịch Dương Công Minh bắt đầu từ năm 2017 với trọng tâm là mô hình tái cơ cấu tự lực. Sau gần một thập kỷ, ngân hàng đã đạt được những cột mốc quan trọng, điển hình là việc đưa dư nợ trái phiếu VAMC về mức 0 vào cuối năm 2025.

Tuy nhiên, thay vì một màn kết thúc trọn vẹn, báo cáo tài chính quý 4/2025 lại ghi nhận khoản lỗ kỷ lục hơn 3.360 tỷ đồng do áp lực trích lập dự phòng rủi ro lên đến hơn 9.000 tỷ đồng. Đây chính là chỉ dấu cho thấy cuộc dọn dẹp bảng cân đối kế toán vẫn chưa thể hoàn tất như dự định ban đầu.

Nguyên nhân cốt lõi khiến kế hoạch tái cơ cấu phải bỏ ngỏ nằm ở sự bùng phát của nợ xấu nội bảng. Tính đến cuối năm 2025, tỷ lệ nợ xấu (NPL) của Sacombank đã vọt lên mức 6,41%. Đáng quan ngại hơn, nợ nhóm 5 (nợ có khả năng mất vốn) đã tăng gấp hơn 6 lần so với đầu năm, đạt 29.906 tỷ đồng và chiếm tới 74,00% tổng nợ xấu.

Sự gia tăng đột biến này một phần đến từ việc ngân hàng chủ động đưa các khoản nợ lớn ra xử lý, điển hình là khoản dư nợ hơn 3.000 tỷ đồng liên quan đến Bamboo Airways và các doanh nghiệp SME gặp khó khăn. Khi các thông tư về cơ cấu thời hạn trả nợ hết hiệu lực, những hệ lụy từ giai đoạn kinh doanh 2022-2023 bắt đầu chuyển nhóm, tạo áp lực trích lập dự phòng cực lớn và làm mỏng đi lớp đệm bảo vệ vốn của ngân hàng.

Bên cạnh nợ nội bảng, điểm “nghẽn" lớn nhất hệ thống là 32,5% cổ phần liên quan đến nhóm ông Trầm Bê đang phong tỏa tại VAMC vẫn chưa được xử lý dứt điểm. Dù đây được coi là chất xúc tác lớn nhất để định giá lại cổ phiếu STB, nhưng phương án xử lý cuối cùng vẫn phải chờ phê duyệt từ Ngân hàng Nhà nước, dự kiến sớm nhất vào nửa cuối năm 2026. Việc đấu giá lô cổ phiếu này không chỉ đơn thuần là thu hồi dòng tiền mặt ước tính từ 12.000 tỷ đồng đến 30.000 tỷ đồng, mà còn là điều kiện tiên quyết để xác định nhóm cổ đông chiến lược mới, giúp ngân hàng thoát khỏi tình trạng khiếm khuyết về mặt cấu trúc quản trị lâu nay.

Về mặt vận hành, theo tờ trình gửi Đại hội đồng cổ đông năm 2026 ngân hàng thừa nhận công tác thu hồi nợ tồn đọng đang rơi vào vùng khó do phụ thuộc chặt chẽ vào các thủ tục pháp lý phức tạp của tài sản bảo đảm. Một số tài sản cần nhiều thời gian hơn để hoàn thiện hồ sơ, trong khi việc khắc phục các sai sót theo kết luận thanh tra đòi hỏi phải củng cố lại toàn bộ hệ thống quản trị và quy trình nghiệp vụ. Điều này cho thấy Sacombank không chỉ cần tiền để xóa nợ, mà còn cần thời gian để thay đổi hoàn toàn bộ máy điều hành vốn đã chịu nhiều tổn thương sau giai đoạn sáp nhập Ngân hàng Phương Nam (Southern Bank).

Dù đang đứng trước những thách thức về thời gian, Sacombank vẫn đặt ra kế hoạch thận trọng cho năm 2026 với mục tiêu lợi nhuận trước thuế 8.100 tỷ đồng và tổng tài sản vượt mốc 1.000.000 tỷ đồng. Ngân hàng cũng đang xúc tiến các bước đi nhằm thay đổi nhận diện thương hiệu với tên gọi mới "Sacombank - Ngân hàng Sài Gòn Tài Lộc Việt Nam" và kế hoạch chuyển trụ sở chính để phù hợp với định hướng phát triển trong kỷ nguyên mới.

Việc xin gia hạn Đề án tái cơ cấu đến năm 2030 được xem là một bước lùi cần thiết để giải quyết dứt điểm các tồn đọng một cách thực chất, thay vì cố gắng về đích đúng hạn nhưng để lại những rủi ro tiềm ẩn trong bảng cân đối kế toán.