Arsenal sa sút: Arteta cần "mở khóa" Eze để khởi động lại cuộc đua vô địch

Eberechi Eze chưa đáp ứng kỳ vọng trong màu áo Arsenal kể từ sau cú hat-trick vào lưới Tottenham, nhưng HLV Mikel Arteta vẫn có thể khai phá tiềm năng của bản hợp đồng trị giá 67,5 triệu bảng từ Crystal Palace.

Bài toán Eze của Arteta

Cú hat-trick của Eze trong chiến thắng 4-1 của Arsenal trước Tottenham hồi tháng 11 năm ngoái từng được xem như khởi đầu cho điều gì đó rất đặc biệt. Arteta khi ấy không tiếc lời ca ngợi “niềm vui” và “hào quang” mà Eze mang lại. Bản thân Eze nói rằng những lời cầu nguyện của anh đã được đáp lại. Người hâm mộ Arsenal có lẽ cũng cảm nhận như vậy.

Eze sa sút tại Arsenal sau cú hat-trick vào lưới Tottenham

Ba tháng trôi qua, khi Arsenal chuẩn bị tái đấu đối thủ từng suýt chiêu mộ Eze trước khi anh cập bến Emirates vào tháng 8/2025, tiền vệ người Anh vẫn là bài toán khó với Arteta: vai trò chưa rõ ràng, hoàn cảnh của anh phản chiếu những vấn đề lớn hơn của Arsenal.

Có lúc, người ta vẫn thấy thoáng qua khả năng tạo khác biệt của Eze, dù trước đối thủ yếu, trong chiến thắng trước Wigan tại FA Cup. Anh mạo hiểm khi cầm bóng, gây ấn tượng với những đường chuyền và tung ra nhiều cú dứt điểm. “Đó là điều chúng tôi muốn thấy ở cậu ấy”, Arteta nói.

Nhưng chỉ ba ngày sau, Eze lại ngồi ghế dự bị trước Wolves. Anh chỉ đá chính 1 trong 11 trận gần nhất tại Premier League, dường như chưa chiếm trọn niềm tin của HLV đang loay hoay giữa kiểm soát và sáng tạo. Arsenal lúc này thiếu cả hai.

Eze cũng bị xoay tua vị trí. Bukayo Saka chơi khá tốt tại Molineux, nhưng việc anh được kéo vào đá “số 10”, thay vì cánh phải, lại diễn ra “trên lưng” Eze. Bình luận trên Sky Sports, Paul Merson thẳng thắn: “Nếu là Eze, tôi sẽ tự hỏi mình còn được ra sân cho Arsenal bao nhiêu lần nữa mùa này?”

Dĩ nhiên, Eze cũng không vô can. Anh chơi mờ nhạt trong lần hiếm hoi đá chính trước Brentford (hòa 1-1) và bị thay ra ngay giờ nghỉ. Ngay cả giai đoạn đầu mùa khi được đá thường xuyên, Eze cũng thiếu ổn định.

Tuy vậy, khi mùa giải của Arsenal chệch hướng, việc đưa Eze trở lại phiên bản “siêu sao 67,5 triệu bảng” từng hủy diệt Tottenham nên là ưu tiên. Và còn nơi nào phù hợp hơn một sân đấu, nơi anh đã ghi 3 bàn trong hai lần gần nhất ghé thăm? Tổng cộng, Eze đã có 6 bàn sau 8 lần đối đầu Tottenham, một trong những “con mồi” ưa thích của anh.

Điểm nổi bật nhất ở màn hat-trick ấy là tần suất Eze xâm nhập khu vực ghi bàn. Ba bàn đến từ sáu cú sút, nhiều nhất trên sân, và anh cũng có số lần chạm bóng trong vòng cấm đối phương cao nhất (7).

Hôm đó, Arsenal phải dùng Merino đá cao nhất do chấn thương của Viktor Gyokeres, Kai Havertz và Gabriel Jesus. Nhưng Merino không đóng vai trò tiền đạo cắm thuần túy; anh lùi sâu, mở khoảng trống để Eze tấn công. Những hoán đổi vị trí tạo nên lối chơi giàu tính lưu động, thứ Arsenal tái hiện khi quật ngã Bayern Munich ba ngày sau đó. Eze và Merino phối hợp hiệu quả; 6/7 bàn của Arsenal ở 2 trận ấy đến từ bóng sống.

Sự thuyết phục giảm dần trong trận hòa 1-1 với Chelsea tại Stamford Bridge, phần nào vì quá tải. Khi lực lượng dần hồi phục, cặp Eze - Merino cũng lặng lẽ bị tháo rời. Merino hiện chấn thương, còn Eze gặp khó trong việc kết nối với các tiền đạo khác, anh và Gyokeres không chuyền cho nhau lần nào trước Brentford; với Jesus chỉ có hai đường chuyền trước Wolves; và chưa từng được đá chính cùng Havertz.

Sự ăn ý là quan trọng, nhưng vấn đề lớn khác là Eze không có đủ bóng. Dù Arsenal kiểm soát bóng trung bình 58% (so với 42% của đội bóng cũ Crystal Palace mùa trước), Eze lại chạm bóng ít hơn đáng kể, tầm ảnh hưởng suy giảm. Anh cần chủ động đòi bóng, điều hiển nhiên. Nhưng có lúc, như trước Brentford (chỉ 17 đường chuyền trước khi bị rút ra), Eze trông bị ức chế, thiếu tự tin gánh trách nhiệm, hay tự do thể hiện như thời ở Crystal Palace.

Bối cảnh tại Arsenal rất khác, nơi Arteta đặt nặng kiểm soát. Eze phải thích nghi với phong cách hoàn toàn mới, cả khi có bóng lẫn không bóng, trước những đối thủ thường lùi sâu, bóp nghẹt không gian 1/3 cuối sân. Ít khoảng trống gần vòng cấm khiến Eze thường xuyên lùi sâu khỏi khung thành, nơi khó gây sát thương hơn.

Arsenal vẫn có thể “mở khóa” Eze

Dữ liệu theo dõi của GeniusIQ cho thấy tỷ lệ Eze “sẵn sàng nhận bóng giữa các tuyến” giảm từ 40% ở Crystal Palace mùa trước xuống chỉ 26% mùa này tại Arsenal. Trung bình, anh thậm chí có nhiều khoảng trống hơn, nhưng đó là vì Eze thường đứng ngoài khối phòng ngự đối phương thay vì ở trong, phải đối mặt với nhiều lớp phòng thủ, lối vào khung thành bị chặn.

So sánh dữ liệu Premier League theo mỗi 90 phút cho thấy mức độ ảnh hưởng của Eze đã giảm rõ rệt kể từ khi anh chuyển từ Crystal Palace sang Arsenal

Thay đổi vị trí có thể là lời giải. Eze chủ yếu đá số 10 lệch phải, nhưng nếu xuất phát từ cánh trái trong bộ ba tấn công, với quyền bó vào trong, anh có thể nhận bóng nhiều hơn ở half-space trái (khoảng không gian giữa hành lang cánh trái và trung lộ), khu vực từng giúp anh thăng hoa tại Crystal Palace. Eze chưa đá vị trí này kể từ trận thua 1-2 trước Aston Villa hồi tháng 12, nơi sai sót phòng ngự của anh tạo điều kiện để Matty Cash ghi bàn. Trước trận đó, Eze đá 67% số phút của Arsenal tại Premier League, sau đó chỉ còn 20%.

Đó là bước ngoặt với một HLV đòi hỏi tính nhất quán phòng ngự tuyệt đối từ các cầu thủ tấn công như Arteta. Tuy nhiên, tổng thể, Eze đã cải thiện đáng kể khi không bóng. Dữ liệu GeniusIQ ghi nhận tốc độ và cường độ lui về của anh tăng mạnh so với các mùa trước, cho thấy Eze đã thích nghi.

Việc “nhảy vọt” lên Arsenal rõ ràng không dễ. Có người cho rằng quá sức. Nhưng những con số tại Crystal Palace từng đặt Eze vào top 20 Premier League về bàn thắng và kiến tạo, và Arsenal đã thấy phiên bản ấy, dù chỉ trong những khoảnh khắc.

Mở khóa toàn bộ tiềm năng của Eze, và tin tưởng anh tìm lại “niềm vui” cùng “hào quang” từng định hình màn trình diễn trước Tottenham, có thể là chìa khóa để Arsenal khởi động lại cuộc đua vô địch.