Lễ hội Tết xưa: Chuyến trở về ký ức Tết Việt

Chiều 18/1/2025, khi những tia nắng cuối ngày còn vương trên những mái nhà, Lễ hội Tết Xưa lần đầu tiên chính thức mở cửa tại Làng nghề Nha Trang Xưa (phường Nam Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa).

Bước chân vào không gian ấy, cảm giác đầu tiên không phải là đi dự một lễ hội, mà như vừa mở cánh cửa bước thẳng vào ký ức Tết của những năm tháng cũ, nơi Tết không vội, không ồn, chỉ đầy ắp mùi hương, sắc màu và sự sum vầy.

Với chủ đề “Gìn giữ Tết Việt – Kiến tạo tương lai”, lễ hội được tổ chức trên khuôn viên gần 3ha, kéo dài suốt 45 ngày. Mỗi góc nhỏ đều được chăm chút để tái hiện nguyên bản không khí Tết cổ truyền: từ nghi lễ, phong tục, chợ Tết, làng nghề cho đến nhịp sống bình dị của người Việt trong những ngày đầu năm mới.

Ít ai biết rằng, chỉ vài tháng trước đó, sau cơn lũ lớn tháng 11/2025, toàn bộ không gian Nha Trang Xưa từng bị tàn phá nặng nề. Nước lũ dâng cao hơn 2 mét, cuốn trôi gần như mọi thứ. Thế nhưng, bằng quyết tâm khôi phục và khát vọng tạo nên một điểm hẹn Tết đúng nghĩa cho người dân và du khách, nơi đây đã được hồi sinh. Chị Nguyễn Ngọc Ánh, Giám đốc Làng nghề, chia sẻ rằng tập thể đơn vị đã “tìm đủ mọi cách” để dựng lại không gian này, với mong muốn giữ lại hồn Tết cho Nha Trang.

Lễ hội Tết Xưa được dàn dựng như một “đại phim trường” Tết cổ truyền. Từ làng quê, chợ xuân, hàng đèn lồng, sắc đỏ pháo Tết cho đến những luống hoa khoe sắc, tất cả tạo nên một không gian khiến người ta dễ dàng chậm lại. Mỗi tiểu cảnh đều được thiết kế công phu, đủ để du khách chỉ cần đứng vào là đã có ngay một bức ảnh lưu giữ khoảnh khắc Tết bên gia đình, người thân.

Điểm nhấn đặc biệt của lễ hội là chuỗi hơn 400 hoạt động văn hóa truyền thống, diễn ra xuyên suốt thời gian tổ chức. Từ các workshop Tết như làm gốm linh vật, vẽ tranh Đông Hồ, nặn tò he, đổ bánh thuẫn… cho đến những trò chơi dân gian quen thuộc: ô ăn quan, kéo co, nhảy sạp, đua thuyền. Xen kẽ là các chương trình biểu diễn lân sư rồng, nghệ thuật dân gian và cả những màn lô tô rộn ràng tiếng cười. Hàng ngàn chậu hoa được trang trí ngay từ ngày đầu và liên tục bổ sung, tạo nên một mùa xuân kéo dài suốt lễ hội.

Đặc biệt, chương trình nghệ thuật thực cảnh “Ánh Sáng Huyền Thoại” được kỳ vọng sẽ mang đến một trải nghiệm mới mẻ, nơi các giá trị truyền thống được kể lại bằng ngôn ngữ trình diễn đương đại, ánh sáng và cảm xúc.

Trong khuôn khổ lễ hội, nhiều nghi lễ Tết xưa được tái hiện để du khách không chỉ xem mà còn trực tiếp tham gia: gói bánh chưng, bánh tét; dựng cây nêu; xin chữ ông Đồ đầu xuân; tiễn ông Táo; các nghi thức cúng Tết, lễ gia tiên… Những hoạt động ấy, tưởng chừng quen thuộc, lại trở thành bài học sống động giúp thế hệ trẻ hiểu hơn và trân trọng những giá trị văn hóa đang dần phai nhạt trong nhịp sống hiện đại.

Không gian Chợ Tết Xưa quy tụ hơn 50 gian hàng, giới thiệu bánh mứt truyền thống, đồ thủ công và đặc sản địa phương. Chợ được tổ chức theo phong cách xưa, hạn chế mặc cả, gợi lại nét mua bán thân tình của những phiên chợ quê ngày cận Tết. Bên cạnh đó, Làng nghề truyền thống tôn vinh các nghề thủ công lâu đời như dệt chiếu, làm gốm, sơn mài, đan lát. Du khách không chỉ tham quan mà còn trực tiếp trải nghiệm, tự tay làm ra sản phẩm, để cảm nhận rõ hơn giá trị lao động và tinh thần của người thợ xưa.

Ẩm thực Tết cũng là một phần không thể thiếu. Những món ăn gắn liền với mâm cơm ngày Tết được phục dựng mộc mạc, đậm chất làng quê, vừa để thưởng thức, vừa để học hỏi cách gìn giữ hương vị Tết cổ truyền.

Lễ hội Tết Xưa không chỉ là một sự kiện văn hóa, mà còn được kỳ vọng trở thành cầu nối giữa quá khứ và hiện tại, góp phần gìn giữ bản sắc dân tộc và tạo thêm một sản phẩm du lịch văn hóa đặc trưng cho Nha Trang - Khánh Hòa. Và trên hết, đây là lần đầu tiên, ngay tại Nha Trang, một không gian Tết xưa rộng lớn và trọn vẹn đến vậy được tái hiện, đủ để mỗi người, dù chỉ ghé qua một lần, cũng mang theo trong lòng cảm giác Tết của những năm tháng cũ.