TRẦN ĐẠT – CUỘC RONG CHƠI ĐẦY ĐAM MÊ

Đà Lạt, tháng 1 năm 2012. Đó là vào một buổi tối dưới một con dốc cạn, trong một cái quán nhỏ nổi tiếng món lẩu cá diếc rau răm, tôi đã gặp Họa sĩ Trần Đạt. Thời gian này, anh Trần Đạt đang tá túc ở Đà Lạt thường xuyên để nghỉ dưỡng sau cơn bệnh nặng kéo dài ở TPHCM. Chiếc áo thun không cổ ngả màu, áo khoác sậm và quần jean bạc phếch, Trần Đạt với ấn tượng ban đầu trong tôi là sự giản dị, mộc mạc và bàng bạc khói sương. Người bạn tôi ngồi bên cạnh là anh Lê Ích Phần, Giám đốc Công ty Lâm Phần (Lâm Đồng) có giới thiệu vắn tắt về Trần Đạt, một họa sĩ chuyên vẽ truyền thần về chân dung. Không cần màu mè, chúng tôi ăn ý ngay qua những trao đổi về nghề nghiệp của anh. Sau những ly giao bôi gặp mặt, Trần Đạt ra dấu là anh sẽ ký họa chân dung tôi bởi vì theo anh, tôi có gương mặt cũng… thuộc “lãng tử”, có nụ cười mỉm đầy khinh mạn và thuộc loại “cứng đầu”.


Họa sĩ Trần Đạt

Không có sẵn giấy mang theo, Trần Đạt ngó quanh và xin chủ quán những tờ lịch rời treo tường. Thay tấm lót carton bằng những quyển tạp chí, anh lật ngược tờ lịch và hào phóng với cây bút chì sáp. Anh nói tôi hãy hút thuốc. Tôi châm điếu thuốc. Điếu thuốc chưa tàn thì bức ký họa đã xong. Chưa đầy 5 phút. Bức ký họa chân dung đã làm tôi nhận ra mình thêm một lần nữa, một cảm nhận giống đến ngỡ ngàng. Tôi quen anh Trần Đạt kể từ đêm đó.

Qua nhiều lần gặp gỡ, trà dư tửu hậu, lúc ở Đà Lạt, lúc ở TPHCM và ở nhà anh trong một con hẻm nhỏ đường Tân Kỳ Tân Quý, quận Tân Phú, tôi cảm nhận sức vẽ của anh thật đáng nể. Cũng là người có máu hội họa, tôi cho rằng anh Trần Đạt là họa sĩ duy nhất tại Việt Nam có lối vẽ ký họa truyền thần với tốc độ  nhanh và rất giống chân dung nhân vật. Không chỉ ký họa bằng bút chì sáp, anh còn thực hiện tại chỗ vẽ chân dung bằng màu nước và arcrylic với thời gian giao động tối đa là 15 phút hoàn thành tác phẩm với khổ vải khung 800×800. Bạn có tin không, họa sĩ Trần Đạt đã từng vừa hát vừa vẽ chân dung nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu, khi hát xong bài hát là bức ký họa màu cũng hoàn thành!

Anh Lê Ích Phần đã sử dụng căn biệt thự trong khu vườn thông đường Đặng Thái Thân (Đà Lạt) để làm sân chơi màu sắc dành cho Trần Đạt. Tại đây, Trần Đạt đã ký họa nhiều chân dung bằng chì và bằng màu của bạn bè, thân hữu. Trong chuyến đi Hà Nội vào cuối năm 2012, anh đã ký họa chân dung màu cho một số nhân vật nổi tiếng như Giáo sư Vũ Khiêu, Nhạc sĩ Phạm Tuyên, Chủ tịch Hội Liên hiệp Hòa bình và Hữu nghị thế giới Vũ Xuân Hồng, PGS-Tiến sĩ Nguyễn Lân Cường, nhà văn Tô Hoài và đầu năm 2013, anh đã thực hiện một số chân dung ký họa chì và màu cho các vị lãnh đạo huyện Đạ Hoai (Lâm Đồng), Ông Lê Phước Vũ – Tổng Giám đốc tập đoàn Hoa Sen và gần đây nhất là Đạo diễn Lê Cung Bắc, Nhạc sĩ Vũ Hoàng, Giáo sư Trần Văn Khê, Nghệ sĩ đàn tranh Hải Phượng, Nghệ sĩ nhiếp ảnh Thái Phiên,…

Nét độc đáo trong ký họa chân dung của họa sĩ Trần Đạt dù màu hay đen trắng đều thể hiện nhân vật rất có hồn. Đây là điểm thành công nhất của Trần Đạt. Đạo diễn Lê Cung Bắc nhận xét: “Lần đầu tiên, Họa sĩ Trần Đạt vẽ tôi và lập tức tôi nhận ngay ra tôi trong tác phẩm. Điều này không phải họa sĩ nào cũng thể hiện được”. Vậy, cái cốt lõi của phương pháp vẽ ký họa truyền thần của Trần Đạt là cái gì? Đó là luyện về nhân tướng học. Đây là bí quyết thành công của anh. Tất nhiên còn có những yếu tố quan trọng khác như bẩm sinh, thiên tư mà điểm này thì không có trường lớp nào dạy cả. Anh nắm được những nguyên tắc cơ bản về gương mặt người và khi phóng bút không hề khó khăn. Chân dung nhân vật không hề mất cân đối; những điểm nhấn cần thiết thể hiện cá tính trên gương mặt mà bất kỳ ai nhìn vào cũng nhận ra ngay.

Điều đáng quý ở họa sĩ Trần Đạt là nhân cách và tính nghệ sĩ của anh. Chỗ nào, nơi nào anh cũng đều vẽ được và vẽ một cách đam mê. Đối với anh, không hề tính toán, anh vô tư thả hồn nghệ sĩ với bạn bè, thân hữu và tặng không những bức ký họa thực hiện bằng tất cả sự chân tình.

Anh đang ấp ủ một cuộc triển lãm đầu tiên trong sự nghiệp Họa sĩ của mình, mà chủ đề lớn nhất là tranh ký họa nhân vật, có thể diễn ra vào quý III năm nay tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Anh đã cống hiến, đã cho như thế nào thì sẽ nhận lại được như vậy, phải không anh Trần Đạt!


Đạo diễn Lê Cung Bắc


Giáo sư Trần Văn Khê

Nhà báo Trần Công Đức

                                                                               Phó Thư ký Tòa soạn Báo Giác Ngộ

                                                                      Ủy viên Ban Chấp hành Hội Nhà báo TP.HCM