Lan tỏa sức sống mới của Không gian văn hóa Hồ Chí Minh trong bối cảnh phát triển mới, phát huy giá trị di sản Hồ Chí Minh gắn với thúc đẩy du lịch và công nghiệp văn hóa dựa trên lợi thế, tiềm năng riêng có của Thành phố mang tên Bác sẽ có thể nâng tầm bản sắc siêu đô thị đầu tàu.

Từ ngày 1/7/2025, TP.HCM hợp nhất Bà Rịa - Vũng Tàu, Bình Dương, vận hành chính quyền địa phương hai cấp với 168 xã, phường, đặc khu. Ngay sau sáp nhập, trong không phí phấn khởi, các đơn vị hành chính mới của TP.HCM đã nhanh chóng lan tỏa việc xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh phù hợp điều kiện thực tế.

Đơn cử, phường Lái Thiêu đã tổ chức thi ý tưởng sáng tạo xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh, thu hút nhiều mô hình đa dạng, phong phú. Đây cũng là dịp để cán bộ, công chức, viên chức, đoàn viên, hội viên, lực lượng vũ trang, học sinh và người dân trên địa bàn phường nghiên cứu sâu hơn về tư tưởng, đạo đức của Bác, thấm thía hơn lời Bác dạy để sống, làm việc, học tập, sinh hoạt nền nếp hơn, sáng tạo hơn, luôn vì cộng đồng, vì lợi ích chung.

Đến tháng 1/2026, theo báo cáo, TP.HCM có hơn 5.680 mô hình Không gian văn hóa Hồ Chí Minh, hiện hữu rộng khắp mọi lĩnh vực, gồm 832 mô hình mới được thiết lập sau sáp nhập đơn vị hành chính. Sức sống mới của Không gian văn hóa Hồ Chí Minh nhanh chóng được lan tỏa trên Thành phố mới với nhiều cách làm hay.

Tính đến cuối năm 2025, TP.HCM mới sở hữu “mỏ vàng di sản” với 321 di tích lịch sử - văn hóa và danh lam thắng cảnh, trong đó có 4 di tích quốc gia đặc biệt, 99 di tích cấp quốc gia (gồm 4 di tích khảo cổ, 44 di tích kiến trúc nghệ thuật, 48 di tích lịch sử và 3 danh lam thắng cảnh), 218 di tích cấp thành phố. Đây được xem là nguồn lực quý để Thành phố phát triển bền vững, nhất là thúc đẩy du lịch thành ngành kinh tế mũi nhọn, giàu bản sắc. 

Đặc biệt trong số đó là các di tích lịch sử - văn hóa, thiết chế văn hóa, địa điểm, địa danh lưu dấu, gắn với cuộc đời sự nghiệp Chủ tịch Hồ Chí Minh như Bến Nhà Rồng, Nhà số 5 Châu Văn Liêm, Tượng đài Bác tại đường đi bộ Nguyễn Huệ, Nhà Thiếu nhi Thành phố... trở thành niềm tự hào của người dân Thành phố trong nhiều năm qua.

Cùng với trùng tu, tôn tạo, bảo tồn, phát huy giá trị các di tích lịch sử - văn hóa hiện tại gắn với cuộc đời, sự nghiệp Chủ tịch Hồ Chí Minh, TP.HCM chủ trương rà soát, bổ sung quy hoạch, đầu tư xây dựng phát triển các công trình văn hóa, thiết chế văn hóa mới tôn vinh di sản Người để lại, hài hòa cảnh quan đô thị hiện hữu, tạo dấu ấn riêng cho Thành phố, như dự kiến Quảng trường Hồ Chí Minh tại Khu đô thị mới Thủ Thiêm, góp phần xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh tại Thành phố Bác.

Điểm nhấn trong hệ thống di sản, di tích kể trên là Bến Nhà Rồng bên sông Sài Gòn. Nơi đây, tròn 115 năm trước, ngày 5/6/1911, người thanh niên yêu nước Nguyễn Tất Thành - sau là Nguyễn Ái Quốc, Hồ Chí Minh - đã lên tàu Amiral Latouche-Tréville, lấy tên Văn Ba, bắt đầu cuộc hành trình vĩ đại kéo dài suốt 30 năm ra đi tìm đường cứu nước, bôn ba gần 30 quốc gia, vùng lãnh thổ, mang theo khát vọng cháy bỏng “Tự do cho Đồng bào tôi, Độc lập cho Tổ quốc tôi”.

Như vậy, để phát huy giá trị hệ thống di sản - di tích kể trên, “biến di sản thành tài sản”, chuyển hóa thành giá trị kinh tế, Thành phố có thể và cần phát triển thêm nhiều sản phẩm du lịch độc đáo, đặc sắc gắn với cuộc đời, sự nghiệp Chủ tịch Hồ Chí Minh trên cơ sở kết nối các điểm đến, các trọng điểm du lịch như Củ Chi, Côn Đảo, Dinh Độc Lập, Bảo tàng Chứng tích Chiến tranh - Bảo tàng Vì hòa bình, Bảo tàng Tôn Đức Thắng..., chuyển tải những giá trị văn hóa, lịch sử, truyền thống cách mạng của Thành phố, của dân tộc trong những hành trình tour, tuyến hấp dẫn, ví dụ như “TP.HCM - Hành trình theo chân Bác” .

Đó chắc chắn sẽ làm phong phú thêm các loại hình du lịch như du lịch văn hóa, du lịch “đỏ”, du lịch “theo dấu chân vĩ chân”, du lịch ký ức, du lịch hòa bình vốn có sức hấp dẫn trên thế giới, đáp ứng nhu cầu, xu thế quốc tế hiện nay đề cao trải nghiệm văn hóa - di sản, “chạm” vào tầng sâu bản sắc địa phương, lịch sử và ký ức cộng đồng.

Theo hướng như thế, các tour, tuyến cần phát huy tối đa năng lực “kể chuyện”, tăng cường trải nghiệm tương tác, gia tăng giá trị cảm xúc để thu hút người dân và du khách, đặc biệt là những người trẻ, du khách nước ngoài.

“Khi tôi còn là hạt bụi, Người đã lên tàu đi xa / Khi quê hương còn chìm nổi, Người đã lên tàu đi xa / Để tôi được là Việt Nam, để tôi mặt trời gần lại / Để nghe tim mình thay đổi, để người người sống tự do...”. Ca khúc Dấu chân phía trước - nhạc Phạm Minh Tuấn, thơ Hồ Thi Ca - cất lên trong phân cảnh tái hiện hình ảnh người thanh niên Nguyễn Tất Thành lên tàu Amiral Latouche-Tréville ra đi tìm đường cứu nước, đã trở thành trường đoạn ấn tượng bậc nhất trong đại nhạc kịch Chuyến tàu huyền thoại, chương trình nghệ thuật khai mạc Lễ hội Sông nước TP.HCM 2024 gắn kết công nghiệp văn hóa với du lịch, đoạt giải Nhất - Giải thưởng Sáng tạo TP.HCM 2025 ở lĩnh vực phát triển kinh tế.

Dấu chân phía trước nằm trong số những tác phẩm nổi tiếng bậc nhất viết về Bác. Chủ tịch Hồ Chí Minh từ lâu đã trở thành nguồn cảm hứng phong phú, dồi dào đối với văn nghệ sĩ. Thời gian qua, xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh, Thành phố đã đẩy mạnh nghiên cứu, sáng tác, quảng bá các tác phẩm văn học - nghệ thuật, tổ chức các hoạt động, sự kiện văn hóa thường niên mang tính tư tưởng, thẩm mỹ đặc sắc, hấp dẫn gắn với cuộc đời, sự nghiệp Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Với các giải pháp khuyến khích, tạo điều kiện để các văn nghệ sĩ nghiên cứu, sáng tạo, nhiều tác phẩm đa dạng thể loại gồm văn học, âm nhạc, sân khấu, điện ảnh, nhiếp ảnh, mỹ thuật, múa, kiến trúc, báo chí, xuất bản... về đề tài Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ra đời phục vụ công chúng, để lại ấn tượng tốt đẹp, góp phần lan tỏa di sản Hồ Chí Minh.

TP.HCM đã có nền tảng là hơn 100 tác phẩm đạt Giải thưởng Sáng tác, quảng bá tác phẩm văn học, nghệ thuật, báo chí chủ đề “Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh” tổ chức từ nhiều năm qua. Thời gian tới, Thành phố kỳ vọng đội ngũ văn nghệ sĩ, trí thức sẽ có thêm nhiều tác phẩm văn học, nghệ thuật, báo chí xứng tầm để cổ vũ tinh thần học tập và làm theo gương Bác.

Trong bối cảnh TP.HCM đang thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa, hướng đến trở thành trung tâm công nghiệp văn hóa tầm cỡ cả nước và khu vực, xứng đáng là thành viên Mạng lưới các Thành phố Sáng tạo của UNESCO (UCCN) - Thành phố Sáng tạo Điện ảnh đầu tiên của Đông Nam Á, các tác phẩm văn học, nghệ thuật về Bác có tiềm năng thể trở thành “kho chất liệu quý”, “ngân hàng ý tưởng”, “nguồn tài nguyên dồi dào” để phát triển các sản phẩm công nghiệp văn hóa - kinh tế sáng tạo xứng tầm, có sức cạnh tranh quốc tế.

TP.HCM có nhiều lợi thế để phát triển công nghiệp văn hóa, từ hệ sinh thái doanh nghiệp đa dạng, tài nguyên văn hóa phong phú đến lực lượng sáng tạo trẻ và môi trường hội nhập quốc tế năng động. Thành phố đang tập trung xây dựng hệ sinh thái văn hóa sáng tạo, phát triển các sản phẩm, sự kiện văn hóa thương hiệu, đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số để mở rộng không gian lan tỏa, qua đó khẳng định vai trò kép vừa là động lực tăng trưởng, vừa là sức mạnh mềm quốc gia trong bối cảnh toàn cầu hóa.

Theo Thạc sĩ, NSND Nguyễn Thị Thanh Thúy - Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM, xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh, phát triển thiết chế văn hóa hiện đại, khai thác tài nguyên văn hóa số được xác định là những nhiệm vụ trọng tâm, góp phần đưa TP.HCM trở thành trung tâm văn hóa - sáng tạo của khu vực.

Từ thành quả của nhiệm kỳ 2020-2025, bước vào giai đoạn đẩy mạnh thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ TP.HCM lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030 trong bối cảnh siêu đô thị mới, có thể khẳng định Không gian văn hóa Hồ Chí Minh tại Thành phố mang tên Bác đã từng bước hình thành với đặc trưng, bản sắc riêng, phát huy bản sắc văn hóa, con người TP.HCM hôm nay.

Cụ thể hóa quan điểm, chủ trương của Đảng đi vào đời sống, “công trình lớn” mang ý nghĩa sâu sắc này tại TP.HCM đã lan tỏa sâu rộng tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh trong đời sống nhân dân, đem lại hiệu ứng, tác động tích cực đến mỗi cán bộ, đảng viên, người dân Thành phố.

Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam khẳng định văn hóa là nền tảng tinh thần, sức mạnh nội sinh, hệ điều tiết quan trọng cho phát triển nhanh, bền vững đất nước. Trong quá trình đi lên, TP.HCM luôn coi trọng phát huy giá trị văn hóa, con người, củng cố và lan tỏa sức mạnh mềm, quan tâm xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh. Ở đó, Nhân dân luôn được đặt vào vị trí trung tâm của sự phát triển.

Xác định đây là nhiệm vụ xuyên suốt, lâu bền, vượt khỏi tư duy nhiệm kỳ, phát triển Không gian văn hóa Hồ Chí Minh trong không gian TP.HCM mới đòi hỏi không ngừng nêu cao quyết tâm chính trị, điều chỉnh, bổ sung các mục tiêu, giải pháp, để Thành phố Bác luôn là tấm gương đi đầu cả nước trong đổi mới, năng động, sáng tạo, thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, góp phần kiến tạo, nâng tầm bản sắc của siêu đô thị mới trong kỷ nguyên vươn mình.

Xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh tại TP.HCM chính là bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng với quan điểm gắn kết chặt chẽ giữa “xây” và “chống”, trong đó “xây” là cơ bản. Đồng thời, qua sức sống của Không gian văn hóa Hồ Chí Minh, đã tăng cường đấu tranh, phản bác những thông tin, luận điệu, xuyên tạc về thân thế, sự nghiệp cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, phủ định giá trị to lớn của tư tưởng Hồ Chí Minh. Tính đúng đắn và sáng tạo của con đường cứu nước, giải phóng dân tộc mà Bác Hồ đã lựa chọn là “độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội”, cùng ý chí quyết tâm “Tự do cho Đồng bào tôi, Độc lập cho Tổ quốc” của Người thể hiện sinh động qua việc ra đi tìm đường cứu nước (1911) và về nước trực tiếp lãnh đạo cách mạng (1941) là không thể phủ nhận.

Để sức sống của Không gian văn hóa Hồ Chí Minh tại Thành phố mang tên Bác ngày càng bền vững hơn nữa, cần thực hiện nghiêm túc, nhất quán “4 kiên định” về chính trị, tư tưởng mà Trung ương Đảng quán triệt: kiên định, vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; kiên định đường lối Đổi mới của Đảng; kiên định các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Đảng để xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

Tin tưởng rằng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh sẽ thực sự trở thành di sản chính trị - di sản văn hóa đặc sắc cho hôm nay và mai sau. Để TP.HCM thêm xứng đáng với tin yêu, kỳ vọng của toàn Đảng, toàn dân tộc và bạn bè quốc tế, xứng đáng với vinh dự, tự hào Thành phố mang tên Bác - Thành phố Anh hùng.