QR code đang trở thành một trong những phương thức thanh toán phổ biến trong hoạt động du lịch tại TP.HCM. Sự lan rộng của hình thức này không chỉ làm thay đổi cách du khách chi tiêu, mà còn phản ánh một chuyển dịch rộng hơn sang thanh toán không tiền mặt trong toàn ngành, từ các dịch vụ nhỏ lẻ đến hệ thống vận hành.

Một buổi sáng tại chợ Bến Thành, David Miller, một digital nomad đến từ Canada dừng lại trước quầy đồ lưu niệm, chọn vài món nhỏ rồi rút điện thoại thay vì ví tiền. Chỉ vài giây sau khi quét mã QR, giao dịch hoàn tất. Anh không cần tiền lẻ, không phải đổi ngoại tệ, cũng không phải bận tâm đến tỷ giá.

Trước đó, trong chuyến đi Philippines, anh từng cài một ứng dụng thanh toán QR nhưng gần như không thể sử dụng vì ít điểm chấp nhận. “Ở Việt Nam thì hoàn toàn khác. Tôi có thể ra ngoài mà không cần mang tiền mặt và vẫn thanh toán được hầu hết mọi thứ bằng mã QR”, anh chia sẻ.

Từ những quầy hàng nhỏ trong chợ đến các dịch vụ vận chuyển và lưu trú, QR code đang ngày càng hiện diện ở nhiều điểm chạm trong hành trình của du khách. Sự thay đổi này từng bước tác động đến hành vi tiêu dùng của cả du khách trong và ngoài nước.

Năm 2025, du lịch Việt Nam ghi nhận khoảng 21,5 triệu lượt khách quốc tế, tăng 22% so với năm trước và vượt mức trước đại dịch. Theo Tổ chức Du lịch Liên hợp quốc (UN Tourism), Việt Nam nằm trong nhóm quốc gia phục hồi nhanh của khu vực.

Từ thực tế này, có thể thấy sự phổ biến của QR code không diễn ra tự phát, mà gắn với một quá trình phát triển đồng bộ về chính sách và hạ tầng thanh toán.

Tại Việt Nam, hình thức này phát triển trên định hướng xuyên suốt của Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước về thanh toán không dùng tiền mặt. Chuẩn QR thống nhất giúp kết nối giữa các ngân hàng và tổ chức trung gian, qua đó mở rộng nhanh mạng lưới chấp nhận thanh toán.

Theo ông Phạm Tiến Dũng, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước, sự phát triển đó đến từ ba yếu tố: chính sách nhất quán, chuẩn kết nối liên thông và sự đón nhận nhanh từ thị trường.

Trên nền tảng đó, hạ tầng thanh toán trong nước đã được hình thành tương đối đồng bộ với sự phổ cập của chuẩn VietQR tại nhiều điểm dịch vụ trong nước.

Song song, giải pháp thanh toán QR xuyên biên giới như VietQR Global đang được NAPAS triển khai nhằm mở rộng khả năng thanh toán cho du khách quốc tế. Các đơn vị cung cấp giải pháp cũng tích hợp các chuẩn này vào hệ thống; chẳng hạn, Payoo đã tham gia hợp tác với NAPAS để nâng cấp các thiết bị máy POS và cổng thanh toán, sẵn sàng hỗ trợ du khách quốc tế thực hiện thanh toán QR tại điểm cửa hàng và trên nền tảng trực tuyến.

Nhờ đó, du khách từ một số quốc gia sẽ có thể sử dụng ứng dụng ngân hàng hoặc ví điện tử tại nước sở tại để quét mã và thanh toán trực tiếp tại Việt Nam, góp phần đơn giản hóa giao dịch và giảm nhu cầu sử dụng tiền mặt.

Bà Lan, một tiểu thương bán đồ lưu niệm tại chợ Bến Thành cho biết lượng khách quốc tế thanh toán bằng mã QR tăng rõ rệt trong năm qua. “Khách Thái Lan, Hàn Quốc hay Trung Quốc thường hỏi ngay có quét QR được không. Có người còn thử thanh toán ngay tại quầy chỉ để kiểm tra có dùng được như ở nước họ hay không”, bà nói.

Theo bà Lan, việc chấp nhận thanh toán không tiền mặt không chỉ giúp giao dịch nhanh hơn mà còn khiến du khách thoải mái chi tiêu hơn do không phải lo đổi tiền hay cách đếm tiền lẻ. “Nhiều khách mua thêm vì thấy tiện, không phải cân nhắc còn bao nhiêu tiền mặt trong ví”, bà cho biết.

Bên cạnh yếu tố tiện lợi, thanh toán không tiền mặt còn góp phần nâng cao tính minh bạch. Giá cả được niêm yết rõ ràng, thông tin giao dịch được lưu vết, qua đó củng cố niềm tin của du khách đối với dịch vụ địa phương.

Sự phổ biến của thanh toán QR không chỉ dừng ở khâu giao dịch, mà đang trở thành điểm kết nối của một hệ sinh thái du lịch số đang dần hình thành.

Ở cấp độ vận hành, thanh toán số và dữ liệu số đang giúp doanh nghiệp giảm đáng kể các khâu xử lý thủ công. Theo ông Phạm Anh Vũ, việc liên thông dữ liệu giúp hạn chế sai sót trong quá trình nhập liệu, đồng thời rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ khách.

Tại nhiều cơ sở lưu trú, việc quét hộ chiếu hoặc mã bảo hiểm cho phép tự động điền thông tin, thay vì nhập thủ công từng trường dữ liệu như trước. Khi phát sinh sự cố, thông tin khách và quyền lợi bảo hiểm cũng có thể được truy xuất nhanh hơn thông qua hệ thống số.

Trong lĩnh vực bảo hiểm, một số doanh nghiệp quốc tế như Liberty hay AIA đã kết nối với hệ thống bệnh viện trong và ngoài nước. Khi phát sinh sự cố, khách quốc tế có thể được hỗ trợ và xử lý quyền lợi ngay tại Việt Nam thông qua hệ thống số, thay vì phải thực hiện các thủ tục phức tạp như trước.

Các dịch vụ phụ trợ cũng đang được số hóa đồng bộ. Từ gọi xe công nghệ đến taxi truyền thống, người dùng có thể theo dõi chi phí và hành trình theo thời gian thực. Dữ liệu giao dịch không chỉ giúp minh bạch hóa dịch vụ, mà còn hỗ trợ cơ quan quản lý giám sát và xử lý sự cố khi cần thiết.

Ở góc độ thị trường, ông Phạm Anh Vũ cho rằng hạ tầng thanh toán số đã trở thành một phần của trải nghiệm du lịch. Khi du khách có thể quét QR để chi tiêu ở hầu hết các điểm dịch vụ, họ không còn phải lo giữ tiền mặt hay đổi ngoại tệ.

“Trải nghiệm chi tiêu càng thuận tiện, điểm đến càng dễ được đánh giá cao và có khả năng thu hút khách quay lại”, ông nói. Đồng thời, việc thanh toán trực tiếp bằng ứng dụng quen thuộc của du khách, với tỷ giá minh bạch, cũng giúp tăng mức chi tiêu và giảm rủi ro cho doanh nghiệp.

Trong kỷ nguyên số, lợi thế cạnh tranh của du lịch không chỉ nằm ở tài nguyên hay quảng bá, mà ở khả năng tổ chức dòng tiền, dữ liệu và hành trình tiêu dùng thành một hệ thống liền mạch. Với TP.HCM, QR code không còn là công cụ thanh toán, mà đang trở thành một phần của giao diện vận hành của du lịch đô thị hiện đại.