Bên tách trà, kể chuyện ngàn năm tinh hoa đất trời hội tụ trong hồn gốm di sản

Buổi talkshow “Văn hóa Trà Việt và Dụng cụ Trà truyền thống” tại Không Gian Gốm Bát Tràng mở ra hành trình khám phá chiều sâu văn hóa trà Việt, từ nguồn cội lịch sử, nghệ thuật thưởng trà đến khát vọng nâng tầm di sản trên bản đồ thế giới.

Gốm Bát Tràng là tinh hoa di sản nghìn năm văn hiến, nơi những đôi bàn tay nghệ nhân tài hoa thổi hồn vào đất sét để tạo nên tác phẩm độc bản.

Trải qua bao thăng trầm lịch sử, dòng men rạn cổ kính phối cùng sắc xanh lam truyền thống vẫn giữ nguyên vẻ đẹp sang trọng, quý phái trong mỗi nếp nhà.

Từng sản phẩm đều được nhào nặn công phu từ nguồn đất quý tinh khôi, nung trong lửa đỏ rực để đạt tới độ bền vĩnh cửu và âm thanh vang vọng.

Sự kiện thu hút đông đảo nghệ nhân, người yêu trà và giới truyền thông du lịch. Giữa không gian ngập tràn sắc gốm tinh xảo, câu chuyện về hành trình nghìn năm của trà Việt không chỉ dừng lại ở lời kể đơn thuần mà còn được "trình diễn" trọn vẹn bằng cảm xúc cùng ký ức.

Bằng những trải nghiệm thực chứng đầy sống động, giá trị của chén trà cổ thụ đã được khơi gợi mạnh mẽ và sâu sắc. Từng tách trà tỏa hương thơm dịu nhẹ như đánh thức niềm tự hào dân tộc âm ỉ trong lòng mỗi vị khách. Đây chính là nhịp cầu văn hóa gắn kết những tâm hồn yêu nghệ thuật truyền thống.

Tâm điểm của chương trình là sự góp mặt của Nghệ nhân văn hóa ẩm thực trà Việt Nguyễn Cao Sơn, người trực tiếp dẫn dắt vào thế giới trà Việt đầy mê hoặc.

Với kinh nghiệm dày dặn, anh dẫn dắt người tham dự bước vào thế giới trà, nơi từng thao tác đều mang ý nghĩa riêng. Cách anh kể chuyện khiến trà không còn xa lạ mà trở nên gần gũi, sống động. Trà không đơn thuần là thức uống mà là biểu tượng của đời sống tinh thần, phản ánh cách người Việt ứng xử với thiên nhiên, với cộng đồng và với chính mình qua từng chén trà.

Không chỉ dừng lại ở việc gìn giữ, Nguyễn Cao Sơn còn góp phần nâng tầm trà Việt trong các sự kiện mang tầm quốc gia. Anh từng được giao tổ chức tiệc trà trong các dịp đón nguyên thủ. Khi ấy, trà trở thành “ngôn ngữ mềm”, giúp kết nối văn hóa, thể hiện sự hiếu khách và tinh thần trọng thị của người Việt.

Trong các buổi ngoại giao đặc biệt, từng chén trà được chuẩn bị công phu từ khâu chọn nguyên liệu cổ thụ đến cách pha chế tỉ mỉ. Mỗi chi tiết nhỏ đều được cân nhắc kỹ lưỡng nhằm giữ trọn hương vị tinh túy cùng thông điệp văn hóa sâu sắc. Nhờ vậy, trà Việt không chỉ gây ấn tượng mạnh mẽ mà còn tạo sự kết nối gần gũi giữa các nước.

Người pha trà không chỉ làm kỹ thuật mà còn gửi gắm cảm xúc, biến mỗi chén trà thành một câu chuyện, tạo nên không gian đàm đạo vừa trang nghiêm vừa ấm áp.

Song hành với trà là gốm, yếu tố không thể tách rời trong văn hóa thưởng trà Việt. Tại sự kiện, các bộ ấm chén được thiết kế riêng để tôn vinh sắc nước trà. Sự kết hợp hài hòa giữa trà và gốm không chỉ nâng cao trải nghiệm mà còn thể hiện chiều sâu thẩm mỹ của người Việt qua từng chi tiết nhỏ.

Nghệ nhân Nguyễn Cao Sơn nhấn mạnh nguyên tắc “nhất thủy, nhì trà, tam bôi, tứ bình, ngũ quần anh”. Theo đó, một buổi trà hoàn hảo cần hội tụ nhiều yếu tố từ nguồn nước, chất lượng trà đến dụng cụ và người thưởng trà. Mỗi yếu tố đều góp phần tạo nên sự trọn vẹn của nghệ thuật trà đạo Việt.

Trong số các trà cụ, bộ ấm An Thổ Túc được giới sành trà đánh giá cao. Với chất đất đặc biệt, dòng gốm này có khả năng giữ nhiệt và lưu hương tốt, giúp nâng tầm hương vị trà. Thiết kế giản dị, màu sắc trầm ấm mang lại cảm giác thanh tĩnh, gần gũi, phù hợp với triết lý thưởng trà của người Việt.

“Sự kết hợp giữa tri thức nhà nghiên cứu, bàn tay nghệ nhân và tâm huyết nhà sản xuất tạo nên một hệ sinh thái bền vững”, ông Mạnh nhận định.

Theo ông Vũ Đình Mạnh, Chủ tịch Tập đoàn Inogroup, quá trình tạo nên trà cụ An Thổ Túc bắt đầu từ nguồn đất quý được tinh luyện kỹ lưỡng. Đất sau đó được nung ở nhiệt độ cao để loại bỏ tạp chất nhưng vẫn giữ cấu trúc vi mô. Chính cấu trúc này giúp ấm có khả năng “thở”, giữ cho trà không bị biến chất khi pha.

Bên cạnh đó, thiết kế chú trọng độ kín của nắp và độ dày thành gốm nhằm duy trì nhiệt độ ổn định. Nhờ vậy, hương thơm nguyên bản của lá trà được giữ trọn. Không chạy theo vẻ ngoài bóng bẩy, các sản phẩm ưu tiên gam màu tự nhiên, thể hiện sự giao thoa giữa sản xuất hiện đại và tinh hoa làng nghề.

Tại buổi tọa đàm, những ý kiến đóng góp tâm huyết từ các chuyên gia đã mở ra góc nhìn sâu sắc, khơi dậy niềm tự hào về di sản trà Việt Nam.

Sự kiện thu hút đông đảo nghệ nhân cùng giới mộ điệu tề tựu, tạo nên không gian giao lưu văn hóa đầy cảm hứng và tôn vinh giá trị trà cụ truyền thống.

Góp phần làm sâu sắc câu chuyện trà Việt, nhà nghiên cứu Trịnh Quang Dũng, tác giả “Văn minh Trà Việt”, với nhiều năm sưu tầm và hệ thống tư liệu, ông mang đến góc nhìn toàn diện về lịch sử trà đạo. Những chia sẻ của ông không khô khan mà giàu cảm xúc, khơi gợi niềm tự hào về cội nguồn văn hóa.

Theo nhà nghiên cứu, văn hóa trà Việt tồn tại song song hai phong thái: dân gian và bác học. Trà dân gian gần gũi, gắn với đời sống thường nhật, trong khi trà cung đình đề cao nghi lễ và tính thẩm mỹ. Sự song hành này tạo nên bản sắc riêng, vừa bình dị vừa tinh tế, khó trộn lẫn với bất kỳ nền văn hóa nào khác.

Gốm Bát Tràng không chỉ là vật dụng đơn thuần mà còn là nhịp cầu kết nối giá trị quá khứ với hơi thở hiện đại bằng vẻ đẹp mộc mạc nhất.

Sắc men ngọc thanh tao hòa quyện cùng những đường rạn tinh xảo tạo nên chiều sâu huyền bí, tôn vinh vẻ đẹp vĩnh cửu của gốm sứ truyền thống Việt Nam.

Từ góc nhìn lịch sử, nhà nghiên cứu nêu rõ, trà Việt đã xuất hiện hơn 5.000 năm trước, gắn với cộng đồng Bách Việt. Đặc biệt, vùng Đông Nam Á, trong đó có phía Bắc Việt Nam, được xem là cái nôi của cây trà. Những quần thể trà Shan Tuyết cổ thụ là minh chứng sống động cho nhận định này.

Không chỉ dừng lại ở nguyên liệu, văn minh trà Việt còn thể hiện qua hệ thống trà cụ độc đáo. Các vật dụng như khay trà, tống pha trà hay ấm tay ngang đều mang dấu ấn sáng tạo của người Việt. Đáng chú ý, ấm tay ngang đã xuất hiện từ thời Hùng Vương, trước khi trà lan sang Nhật Bản.

Chế tác vô cùng tinh xảo với dòng men đặc trưng, tác phẩm nghệ thuật tiêu biểu cho sự khéo léo của nghệ nhân gốm sứ Bát Tràng hiện đại.

Theo ông, trà cụ Việt từng được giới quý tộc Nhật Bản đặc biệt ưa chuộng. Các lãnh chúa Tokugawa xem gốm Việt như bảo vật, tiêu biểu là bát trà Tam Thai. Sự ngưỡng mộ lớn đến mức người Nhật duy trì nhiều thế hệ nghệ nhân để mô phỏng, gọi là “An Nam di vật” hay “Giao Chỉ di vật”.

Tuy vậy, vị thế của trà Việt hiện nay vẫn chưa tương xứng với bề dày lịch sử. Nếu thiếu đầu tư đúng mức trong bảo tồn và quảng bá, nhiều giá trị có nguy cơ mai một. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc định vị lại thương hiệu trà Việt trên thị trường quốc tế.

“Chúng ta không thể để nền văn hóa trà kỳ vĩ bị khuất lấp sau bóng dáng hào nhoáng của những quốc gia lân cận”, ông nhấn mạnh.

Nhà nghiên cứu khẳng định rằng hiểu về trà chính là chạm vào mạch ngầm nguồn cội, là thấu cảm bề dày văn hiến mà cha ông đã bền bỉ vun đắp qua nghìn năm thăng trầm. Mỗi ngụm trà hôm nay phải là lời tự tình của lịch sử, tôn vinh bản sắc Việt hiên ngang và rạng rỡ giữa dòng chảy thời đại.