“Phạm Khắc – Mê Kông ký sự – Phim và ảnh

Lần gặp ấy, đạo diễn Phạm Khắc đã thông báo với tôi một ý tưởng mới – ý tưởng thực hiện một bộ phim tài liệu – nghệ thuật về một con sông: Mê Kông – Cửu Long. Với tôi, đó là một tin mừng. Mừng cho Phạm Khắc, mừng cho điện ảnh tài liệu – nghệ thuật, mừng riêng cho điện ảnh truyền hình non trẻ và mừng chung cho điện ảnh Việt Nam. Nghe nói tới bộ phim về con sông lớn ấy, trong tôi bỗng hiện hình ngay nhiều tác phẩm điện ảnh lớn, nhiều tác phẩm lớn về văn học, nghệ thuật nói chung mà đề tài được nảy sinh từ những con sông: Amazôn và Mixixipi bên Châu Mỹ, sông Nin bên Châu Phi…

Lần gặp ấy, đạo diễn Phạm Khắc đã thông báo với tôi một ý tưởng mới – ý tưởng thực hiện một bộ phim tài liệu – nghệ thuật về một con sông: Mê Kông – Cửu Long. Với tôi, đó là một tin mừng. Mừng cho Phạm Khắc, mừng cho điện ảnh tài liệu – nghệ thuật, mừng riêng cho điện ảnh truyền hình non trẻ và mừng chung cho điện ảnh Việt Nam. Nghe nói tới bộ phim về con sông lớn ấy, trong tôi bỗng hiện hình ngay nhiều tác phẩm điện ảnh lớn, nhiều tác phẩm lớn về văn học, nghệ thuật nói chung mà đề tài được nảy sinh từ những con sông: Amazôn và Mixixipi bên Châu Mỹ, sông Nin bên Châu Phi, Vônga và Đunai bên Châu Âu; rồi ở Châu Á: Sông Hằng ở Ấn Độ, Lưỡng Hà: Tigrơ – Ơphrát ở Tây Á, Hoàng Hà, Dương Tử ở Trung Hoa…

Còn Mê Kông – Cửu Long Giang thì sao? Từ ngàn đời nay, con sông này vẫn như một viên đá quý khổng lồ, trong đó tiềm ẩn một pho tượng vĩ đại – một tác phẩm điện ảnh tài liệu – nghệ thuật, văn hóa, khoa học cực kỳ lớn, tuyệt vời hay… thì giờ đây đã được nghệ sĩ Phạm Khắc hình dung ra, đã in dấu vào ý tưởng sáng tạo nghệ thuật của mình! Mừng, thật mừng, nhưng… tiếp theo mừng vẫn canh cánh những băn khoăn: Mê Kông chảy qua những sáu nước với biết bao nhiêu mối quan hệ về lịch sử, xã hội; về kinh tế, văn hóa; về chính trị, quân sự; về tôn giáo, dân tộc… Tế nhị, sôi động, nhạy cảm, ngổn ngang, phức tạp như thế liệu đạo diễn Phạm Khắc và những nghệ sĩ sẽ cộng sự với anh để thực hiện ý tưởng làm bộ phim này có thể vượt qua được hết những trở ngại sẽ nẩy sinh? Lại nữa, khám phá Mê Kông còn nhiều phần việc thuộc giới thám hiểm, còn là công việc đậm chất phiêu lưu. Máu thám hiểm, phiêu lưu của đạo diễn Phạm Khắc và của những người cộng sự với anh thực hiện thiên ký sự này liệu có đủ độ sục sôi để quyết tâm, quyết chí dồn sức thực hiện ý tưởng mang một phần không nhỏ chất mạo hiểm, phiêu lưu này?…

Băn khoăn nhiều lắm!

Thế nhưng, sau khi xem hết 92 tập phim “Mê Kông ký sự”, có thể thở phào trút bỏ mọi nỗi băn khoăn. Phạm Khắc và đoàn làm phim “Mê Kông ký sự” mà trước hết là nhà biên kịch, người viết lời bình Trần Đức Tuấn đã dâng tặng cho khán giả truyền hình một tác phẩm lớn như là dâng tặng một thành quả nghệ thuật mỹ mãn, đồng thời như dâng tặng những kỳ công, kỳ tích của một đoàn thám hiểm vượt nhiều kỷ lục.

Và giờ đây, cùng với thành quả, với kỳ công, kỳ tích điện ảnh ấy, xuất hiện thêm một thành quả, một kỳ công, kỳ tích khác của Phạm Khắc – Tác phẩm nhiếp ảnh: Những điểm nhấn, nét nhấn đậm, sâu, đẹp trên toàn cảnh “Mê Kông ký sự”. Theo lịch sử kỹ thuật và nghệ thuật thì nhiếp ảnh có trước điện ảnh. Tiến trình hoạt động sáng tạo nghệ thuật của Phạm Khắc cũng vậy. Trước khi là nghệ sĩ làm phim chuyên nghiệp anh đã là nghệ sĩ nhiếp ảnh chuyên nghiệp. Và hai năng lực sáng tạo, hai cảm hứng sáng tạo ấy nơi anh đã đồng thời trỗi dậy và quyện kết vào nhau, bổ sung cộng hưởng với nhau trong suốt cả quá trình thực hiện đề tài về con sông lớn ấy. Xem tác phẩm nhiếp ảnh này ta dễ tìm thấy những chỗ mà nghệ sĩ Phạm Khắc không chỉ chụp một cánh tay mà chụp cả một động tác; không chỉ chụp một con người mà chụp một nhân vật đang suy tư, đang hành động; không chỉ chụp một vật thể cụ thể ở thời điểm cụ thể hiện tại mà lấp lánh trong đó cả quá khứ và cả tương lai; không chỉ chụp một phong cảnh mà chụp cả một vùng bối cảnh thể hiện chủ đề tư tưởng mà nghệ sĩ muốn tỏ bày. Cho nên, xem ẢNH về Mê Kông – Cửu Long giúp ta nhận thức sâu hơn cái hay, cảm thụ sâu hơn cái đẹp  của PHIM “Mê Kông ký sự”. Tôi nghĩ thế và tôi ước mong có sự đồng cảm của nhiều công chúng nghệ thuật của Phạm Khắc – công chúng nghệ thuật ở Việt Nam và ở cả các nước láng giềng thân thiết: Trung Quốc, Mianma, Lào, Campuchia, Thái Lan.

Được như thế chắc bên kia thế giới nghệ sĩ Phạm Khắc sẽ thêm thanh thản, thêm bằng lòng với những đứa con tinh thần yêu quý mà mình đã để lại cho đời.
Ôi, sao Phạm Khắc chuẩn bị cho cuộc vĩnh biệt gia đình, bè bạn, đồng nghiệp và công chúng nghệ thuật của anh vội vàng quá thế – vội vàng đến nỗi tôi không kịp nói những lời tâm huyết rất vắn tắt này với anh!

Viết nhân ngày giỗ đầu của Nghệ sĩ Phạm Khắc

T.T.Đ.Đ